Ο ύπνος αποτελεί ίσως ένα από τα συχνότερα θέματα συζήτησης και παραπόνων στην καθημερινότητά μας. Όλοι έχουμε πει ή ακούσει τις φράσεις: «Νυστάζω γιατί κοιμήθηκα πάρα πολύ» ή «Είμαι κομμένος γιατί δεν κοιμήθηκα αρκετά».
Αν και κατά καιρούς κυκλοφορούν αμέτρητες συμβουλές και «έξυπνα τρικ» (hacks) για να μας βοηθήσουν να αποκοιμηθούμε πιο γρήγορα και για περισσότερη ώρα, φαίνεται πως το να κοιμόμαστε όσο θεωρούσαμε «φυσιολογικό» μέχρι σήμερα, ίσως τελικά να μην μας κάνει τόσο καλό.
Όταν σκεφτόμαστε την ιδανική διάρκεια ξεκούρασης, στο μυαλό όλων μας έρχεται αυτόματα το παραδοσιακό οκτάωρο. Ωστόσο, μια νέα, ανατρεπτική επιστημονική μελέτη έρχεται να δείξει ότι αυτή η διάρκεια δεν είναι τελικά η πλέον κατάλληλη. Μάλιστα, ο υπερβολικός ή ο πολύ λίγος ύπνος φαίνεται πως μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση σχεδόν όλων των οργάνων του ανθρώπινου σώματος.
Η «χρυσή τομή» σύμφωνα με το περιοδικό Nature
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature, αποκαλύπτει ότι ο πραγματικός στόχος που πρέπει να θέτουμε κάθε νύχτα βρίσκεται μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών ύπνου. Αυτό το συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο συνδέεται άμεσα με την αναβάθμιση της συνολικής μας υγείας.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, όσοι κινούνται μέσα σε αυτά τα όρια παρουσιάζουν:
- Σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ασθενειών.
- Ενισχυμένη μακροζωία.
Στον αντίποδα, όσοι κοιμούνται συστηματικά έξω από αυτό το πλαίσιο αντιμετωπίζουν αυξημένες πιθανότητες νόσησης, καθώς και υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας.
«Οι ολοκληρωμένες γενετικές αναλύσεις μας και οι δείκτες επιβίωσης δείχνουν σταθερά ότι τα διαταραγμένα πρότυπα διάρκειας ύπνου –τόσο ο σύντομος όσο και ο παρατεταμένος ύπνος– συνδέονται ισχυρά με μια ευρεία γκάμα συστημικών παθήσεων και με αυξημένο κίνδυνο θανάτου», υπογραμμίζουν οι συντάκτες της μελέτης.
Πώς διεξήχθη η έρευνα: Τα βιολογικά ρολόγια των οργάνων
Για να καταλήξουν σε αυτά τα συμπεράσματα, οι επιστήμονες άντλησαν δεδομένα από τη δεξαμενή της UK Biobank, η οποία περιλαμβάνει ιατρικά στοιχεία για περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους.
Συνδυάζοντας τις αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων για τον ύπνο τους με ειδικά «βιολογικά ρολόγια γήρανσης» –τα οποία μετρούν τη φυσιολογική και όχι τη χρονολογική ηλικία για 23 διαφορετικά συστήματα οργάνων– οι ερευνητές προσδιόρισαν τα λεγόμενα «βιολογικά ηλικιακά κενά» (Biological Age Gaps – BAGs).
Τα κενά αυτά αποτυπώνουν τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματική ηλικία ενός ανθρώπου και την κατάσταση των οργάνων του, επιτρέποντας στους επιστήμονες να προβλέψουν την πιθανότητα εκδήλωσης ασθενειών ή πρόωρου θανάτου.
Οι κίνδυνοι του ελλιπούς και του υπερβολικού ύπνου
Η έρευνα έδειξε ότι τόσο ο πολύ σύντομος όσο και ο πολύ μακροχρόνιος ύπνος προκαλούν προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα τον εγκέφαλο και το σώμα.
Συγκεκριμένα, ο σύντομος ύπνος (κάτω από 6 ώρες) συνδέθηκε με:
- Καταθλιπτικά επεισόδια και έντονο άγχος.
- Παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2.
- Υπέρταση, ισχαιμική καρδιοπάθεια και καρδιακές αρρυθμίες.
Την ίδια στιγμή, και οι δύο ακραίες κατηγορίες ύπνου (πολύ λίγος ή υπερβολικός) φάνηκε να συνδέονται με παθήσεις όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), το άσθμα, η γαστρίτιδα και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Όσοι κοιμούνταν πάρα πολύ (πάνω από 8 ώρες) ή πολύ λίγο (κάτω από 6 ώρες) παρουσίαζαν μεγαλύτερα ηλικιακά κενά στα όργανά τους, κάτι που μεταφράζεται σε πρόωρη και επιταχυνόμενη γήρανση. Αντίθετα, όσοι βρίσκονταν στο ιδανικό εύρος των 6,4 έως 7,8 ωρών εμφάνιζαν το μικρότερο δυνατό βιολογικό κενό, διατηρώντας τα όργανά τους πιο «νεαρά».
Ωστόσο, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα, καθώς ο ύπνος αποτελεί μεν έναν εξαιρετικά κρίσιμο παράγοντα για την υγεία, αλλά δεν μπορεί να θεωρηθεί ως η μοναδική ή απόλυτη αιτία για την εμφάνιση μιας ασθένειας ή για τον θάνατο.
