Ο ιός Chikungunya, μια τροπική ασθένεια που μέχρι σήμερα συνδεόταν κυρίως με περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής, φαίνεται πως εξαπλώνεται πλέον επικίνδυνα προς την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Νέα επιστημονική μελέτη προειδοποιεί ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την εγκατάσταση των κουνουπιών που μεταδίδουν τον ιό ακόμα και σε εύκρατες περιοχές.
Οι ειδικοί κάνουν λόγο για μια «σιωπηλή απειλή» δημόσιας υγείας, καθώς ο Chikungunya μπορεί να μην είναι συνήθως θανατηφόρος, ωστόσο προκαλεί έντονους πόνους στις αρθρώσεις, μακροχρόνια κόπωση και σε αρκετές περιπτώσεις σοβαρή αναπηρία.
Τι είναι ο ιός Chikungunya και πώς μεταδίδεται
Ο Chikungunya είναι ιογενής νόσος που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών Aedes aegypti και Aedes albopictus, γνωστού και ως «ασιατικό κουνούπι τίγρης». Ο ιός καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία, ενώ το όνομά του προέρχεται από αφρικανική διάλεκτο και σημαίνει «λυγίζω από τον πόνο», περιγράφοντας τη χαρακτηριστική στάση των ασθενών λόγω των έντονων αρθραλγιών.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα βασικά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- υψηλό πυρετό
- έντονους πόνους στις αρθρώσεις
- μυαλγίες
- εξανθήματα
- κόπωση
- πονοκεφάλους
Σε ορισμένους ασθενείς οι πόνοι μπορεί να επιμένουν για μήνες ή ακόμα και χρόνια.
Η κλιματική αλλαγή φέρνει τον ιό στην Ευρώπη
Η νέα έρευνα από το Zhejiang Chinese Medical University στην Κίνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η άνοδος της θερμοκρασίας επιτρέπει στα κουνούπια-φορείς να επιβιώνουν πλέον σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακατάλληλες.
Ο ερευνητής Δρ Γιανγκ Γου εξηγεί ότι το ασιατικό κουνούπι τίγρης ευθύνεται για πάνω από το 70% της προβλεπόμενης εξάπλωσης του ιού, καθώς αντέχει περισσότερο σε ψυχρότερα κλίματα σε σχέση με άλλα είδη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι μέχρι το 2100 μεγάλες περιοχές της κεντρικής Ευρώπης, της βορειοανατολικής Βόρειας Αμερικής και της Ανατολικής Ασίας ενδέχεται να μετατραπούν σε νέες «θερμές ζώνες» για τον Chikungunya.
Πόσο σοβαρός είναι ο κίνδυνος για την Ευρώπη
Τα τελευταία χρόνια έχουν ήδη καταγραφεί σποραδικά κρούσματα σε ευρωπαϊκές χώρες όπως:
- η Γαλλία
- η Ιταλία
- η Ισπανία
Τα περισσότερα συνδέονται με ταξιδιώτες που επέστρεψαν από ενδημικές περιοχές, ωστόσο οι ειδικοί φοβούνται πλέον το ενδεχόμενο τοπικής μετάδοσης.
Η παρουσία του ασιατικού κουνουπιού τίγρης έχει ήδη επιβεβαιωθεί σε πολλές περιοχές της νότιας Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, γεγονός που αυξάνει την επιτήρηση των υγειονομικών αρχών.
Ανησυχία και στη Βρετανία
Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί τοπική μετάδοση στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι βρετανικές υγειονομικές αρχές αναφέρουν αύξηση των εισαγόμενων περιστατικών.
Μόνο το 2024 καταγράφηκαν πάνω από 110 επιβεβαιωμένα ή πιθανά κρούσματα σε ταξιδιώτες που επέστρεψαν κυρίως από:
- Ινδία
- Πακιστάν
- Βραζιλία
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συνεχιζόμενη άνοδος της θερμοκρασίας θα μπορούσε να επιτρέψει την εγκατάσταση των συγκεκριμένων κουνουπιών ακόμα και σε βορειότερες χώρες.
Τι συστήνουν οι ειδικοί
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, αλλά απαιτείται έγκαιρη προετοιμασία των συστημάτων υγείας.
Μεταξύ των βασικών μέτρων που προτείνονται είναι:
- συστηματική παρακολούθηση των πληθυσμών κουνουπιών
- ενίσχυση των ψεκασμών
- έγκαιρη διάγνωση των περιστατικών
- ενημέρωση των πολιτών
- σχέδια άμεσης αντίδρασης σε πιθανές εξάρσεις
Παράλληλα, οι ταξιδιώτες καλούνται να λαμβάνουν μέτρα προστασίας από τα τσιμπήματα, ιδιαίτερα σε τροπικούς προορισμούς.
Υπάρχει θεραπεία ή εμβόλιο;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τον Chikungunya. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων με παυσίπονα, ενυδάτωση και ξεκούραση.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην ανάπτυξη εμβολίων, ενώ σε ορισμένες χώρες έχουν ήδη εγκριθεί τα πρώτα σκευάσματα για ομάδες υψηλού κινδύνου.
