Οι σύγχρονες κοινωνικές πιέσεις, οι έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις της αναπτυξιακής ηλικίας και οι προκλήσεις του ψηφιακού κόσμου φέρνουν στο προσκήνιο με δραματικό τρόπο το ζήτημα που αφορά την ψυχική υγεία εφήβων. Με αφορμή πρόσφατα περιστατικά που έχουν συγκλονίσει την κοινή γνώμη, η γνωστή ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Μαργαρίτα Ζωγράφου μίλησε στο τηλεοπτικό δίκτυο ERTnews, προσφέροντας μια βαθιά επιστημονική ανάλυση για τα αίτια των αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών στη νέα γενιά.
Όπως εξήγησε η ειδικός, οι ακραίες αντιδράσεις ή οι τάσεις αυτοχειρίας στους νέους σπάνια αποτελούν απόρροια μιας στιγμιαίας παρόρμησης ή ενός μεμονωμένου ατυχούς γεγονότος. Αντίθετα, πίσω από τέτοιες καταστάσεις κρύβεται σχεδόν πάντα ένα παρατεταμένο, βαθύ και συχνά μη διαγνωσμένο ψυχολογικό υπόβαθρο, με κυρίαρχη την εφηβική κατάθλιψη.
Τα 5 «καμπανάκια» της εφηβικής κατάθλιψης: Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Η εφηβεία χαρακτηρίζεται από φυσιολογικές κυκλοθυμικές μεταβολές, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον διαχωρισμό της απλής αντιδραστικότητας από μια σοβαρή ψυχική διαταραχή. Η κ. Ζωγράφου υπογράμμισε ότι το κλειδί βρίσκεται στη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων.
Αν τα παρακάτω σημάδια επιμένουν για εβδομάδες ή μήνες, τότε απαιτείται άμεση αξιολόγηση από ειδικό:
- Παρατεταμένη κακή διάθεση και ανηδονία: Μια σταθερή, μακροχρόνια απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες και χόμπι που παλαιότερα έδιναν χαρά στο παιδί.
- Κοινωνική απόσυρση: Η τάση του εφήβου να απομονώνεται πλήρως στο δωμάτιό του, διακόπτοντας τις επαφές με φίλους και συνομηλίκους.
- Διαταραχές στον ύπνο και τη διατροφή: Έντονη αϋπνία, υπερυπνία, απότομη απώλεια όρεξης ή, αντίθετα, βουλιμικά ξεσπάσματα.
- Απαισιόδοξες σκέψεις: Έκφραση αρνητικών συναισθημάτων για το μέλλον, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αίσθημα ματαιότητας.
- Συνεχής εκνευρισμός: Στους εφήβους η κατάθλιψη δεν εκδηλώνεται πάντα με θλίψη, αλλά συχνά με διαρκή θυμό, εκρήξεις και ευερεθιστότητα.
Ο ρόλος των Social Media και του σχολικού περιβάλλοντος
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο σύγχρονο κοινωνικοϊστορικό πλαίσιο. Η σημερινή γενιά έχει μεγαλώσει μέσα σε ένα περιβάλλον διαδοχικών κρίσεων (πανδημία, οικονομική αβεβαιότητα), ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) λειτουργούν συχνά ως μεγεθυντικός φακός των ανασφαλειών τους. Η διαρκής σύγκριση με μη ρεαλιστικά πρότυπα και η ανάγκη για ψηφιακή επιδοκιμασία (likes) επιτείνουν το άγχος και την αίσθηση ανεπάρκειας.
Το σχολείο, από την άλλη πλευρά, ενώ θα έπρεπε να αποτελεί δίχτυ ασφαλείας, πολλές φορές μετατρέπεται σε χώρο εκδήλωσης σχολικού εκφοβισμού (bullying). Η κ. Ζωγράφου επεσήμανε ότι επειδή οι έφηβοι τείνουν από τη φύση τους να απομακρύνονται από την οικογένεια και να κλείνονται στον εαυτό τους, η πρόληψη και η έγκαιρη συμβουλευτική υποστήριξη είναι απαραίτητες. Οι γονείς δεν πρέπει να φοβούνται να ζητήσουν τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας, καθώς η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποβεί σωτήρια.
Πηγή: ERTNEWS
