Εδώ και δεκαετίες, ένα ερώτημα απασχολεί την επιστημονική κοινότητα: γιατί η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων είναι δεξιόχειρες; Παρότι σε κάθε κοινωνία και πολιτισμό περίπου το 10% των ανθρώπων χρησιμοποιεί κυρίως το αριστερό χέρι, οι ειδικοί δεν είχαν καταφέρει να εξηγήσουν πειστικά γιατί συμβαίνει αυτό.
Τώρα, νέα έρευνα από το University of Oxford φαίνεται να δίνει την απάντηση. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το φαινόμενο της δεξιοχειρίας συνδέεται άμεσα με δύο καθοριστικά στοιχεία της ανθρώπινης εξέλιξης: τη δίποδη βάδιση και τη σημαντική ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Η μελέτη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε
Ο επικεφαλής της έρευνας, Dr Thomas A. Püschel, εξήγησε ότι πρόκειται για την πρώτη μελέτη που εξετάζει ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές θεωρίες σχετικά με τη δεξιοχειρία μέσα από ένα ενιαίο επιστημονικό πλαίσιο.
Όπως ανέφερε, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κυριαρχία του δεξιού χεριού πιθανότατα συνδέεται με βασικά χαρακτηριστικά που κάνουν τον άνθρωπο μοναδικό, όπως η όρθια στάση και η εξέλιξη μεγαλύτερου εγκεφάλου.
Οι ερευνητές μελέτησαν δεδομένα από 2.025 άτομα που ανήκαν σε 41 διαφορετικά είδη πιθήκων και ανθρωποειδών. Στόχος τους ήταν να ανακαλύψουν ποιοι παράγοντες επηρέασαν την εξέλιξη της προτίμησης χεριού.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες
Η ομάδα ανέλυσε διάφορους πιθανούς παράγοντες, όπως:
- τη χρήση εργαλείων
- τη διατροφή
- το φυσικό περιβάλλον
- τη σωματική μάζα
- την κοινωνική οργάνωση
- το μέγεθος του εγκεφάλου
- τον τρόπο μετακίνησης
Αρχικά, οι άνθρωποι έμοιαζαν να αποτελούν «εξαίρεση» σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα θηλαστικά. Όμως όταν οι επιστήμονες πρόσθεσαν στο μοντέλο το μέγεθος του εγκεφάλου και την αναλογία μήκους χεριών και ποδιών, η εικόνα άλλαξε πλήρως.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η όρθια βάδιση και ο μεγαλύτερος εγκέφαλος εξηγούν σε μεγάλο βαθμό γιατί οι άνθρωποι εμφανίζουν τόσο έντονη προτίμηση στο δεξί χέρι.
Πότε εμφανίστηκε έντονα
Η μελέτη έδωσε απαντήσεις και για τους προγόνους του ανθρώπου. Τα πρώιμα είδη, όπως ο Ardipithecus και ο Australopithecus, φαίνεται πως είχαν μικρή μόνο προτίμηση προς το δεξί χέρι, παρόμοια με αυτή που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους.
Αντίθετα, με την εμφάνιση ειδών όπως ο Homo erectus και οι Neanderthals, η δεξιοχειρία άρχισε να γίνεται πολύ πιο συχνή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και το είδος Homo floresiensis, γνωστό και ως «χόμπιτ» της Ινδονησίας. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι είχε αρκετά πιο αδύναμη προτίμηση στο δεξί χέρι, πιθανότατα επειδή διέθετε μικρότερο εγκέφαλο και συνδύαζε το περπάτημα με την αναρρίχηση.
Η θεωρία των δύο σταδίων
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η επικράτηση της δεξιοχειρίας εξελίχθηκε σε δύο βασικά στάδια:
1. Η όρθια βάδιση απελευθέρωσε τα χέρια
Όταν οι πρόγονοι του ανθρώπου άρχισαν να περπατούν όρθιοι, τα άνω άκρα απελευθερώθηκαν από τη μετακίνηση. Αυτό επέτρεψε την ανάπτυξη εργαλείων, χειρονομιών και πιο σύνθετων κινήσεων ακριβείας.
2. Η ανάπτυξη του εγκεφάλου ενίσχυσε την εξειδίκευση
Καθώς ο εγκέφαλος μεγάλωνε και εξελισσόταν, τα δύο ημισφαίρια άρχισαν να εξειδικεύονται περισσότερο. Αυτή η νευρολογική οργάνωση φαίνεται πως ενίσχυσε την κυριαρχία της δεξιάς πλευράς στο ανθρώπινο σώμα.
Τι σημαίνει η ανακάλυψη
Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Biology, προσφέρει μία από τις πιο ολοκληρωμένες εξηγήσεις μέχρι σήμερα για το γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι είναι δεξιόχειρες.
Παράλληλα, βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα ποια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι κοινά με άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά και ποια αποτελούν αποκλειστικά ανθρώπινα γνωρίσματα.
