Ο νυχτερινός ουρανός αυτού του Σαββατοκύριακου (30-31 Μαΐου) επιφυλάσσει ένα ιδιαίτερο και εξαιρετικά σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο. Η πανσέληνος του Μαΐου – γνωστή παραδοσιακά και ως το «Φεγγάρι των Λουλουδιών» – συμπίπτει με αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν μπλε μικροσελήνη (blue micromoon).
Αν και το όνομα αφήνει τη φαντασία να καλπάσει, το φαινόμενο δεν έχει να κάνει με το χρώμα του φεγγαριού, αλλά με μια ενδιαφέρουσα τροχιακή και ημερολογιακή σύμπτωση.
Τι σημαίνει «Μπλε Φεγγάρι»;
Στην αστρονομία, ο όρος «μπλε σελήνη» δεν αναφέρεται στην απόχρωση του δορυφόρου μας, αλλά στη συχνότητά του. Υπάρχουν δύο διαφορετικοί ορισμοί:
- Η Μηνιαία Μπλε Σελήνη: Είναι ο πιο κοινός και απλός ορισμός. Συμβαίνει όταν έχουμε μια δεύτερη πανσέληνο μέσα στον ίδιο ημερολογιακό μήνα. Καθώς ο κύκλος των φάσεων της Σελήνης διαρκεί 29,5 ημέρες, ορισμένοι μήνες «χωράνε» δύο πανσελήνους. Αυτός είναι ο τύπος που βιώνουμε αυτό το Σαββατοκύριακο.
- Η Εποχιακή Μπλε Σελήνη: Αναφέρεται στην τρίτη πανσέληνο μιας αστρονομικής εποχής (δηλαδή της περιόδου μεταξύ ισημερίας και ηλιοστασίου), στην οποία τυχαίνει να σημειώνονται τέσσερις πανσέληνοι αντί για τις συνηθισμένες τρεις.
Γιατί ονομάζεται «Μικροσελήνη» (Micromoon);
Ο όρος αυτός αφορά το φαινόμενο μέγεθος του φεγγαριού, όπως αυτό φαίνεται από τη Γη. Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τον πλανήτη μας δεν είναι ένας τέλειος κύκλος, αλλά μια έλλειψη.
Όταν η πανσέληνος συμπίπτει με το κοντινότερο σημείο της στη Γη (περίγειο), μιλάμε για μια εντυπωσιακή υπερσελήνη (supermoon). Όταν όμως η πανσέληνος συμβαίνει κοντά στο μακρινότερο σημείο της (απόγειο), τότε ονομάζεται μικροσελήνη.
Θα φαίνεται το φεγγάρι σαν μια μικρή κουκκίδα; Όχι. Με γυμνό μάτι η διαφορά είναι δύσκολα ορατή. Μια μικροσελήνη φαίνεται περίπου 14% μικρότερη από μια υπερσελήνη και μόλις 6% μικρότερη από μια συνηθισμένη πανσέληνο.
Πόσο σπάνιος είναι ο συνδυασμός τους;
Ενώ ένα «μπλε φεγγάρι» εμφανίζεται περίπου κάθε δύο χρόνια και οι μικροσελήνες δύο με τρεις φορές τον χρόνο, η ταυτόχρονη σύμπτωσή τους είναι εξαιρετικά σπάνια. Σύμφωνα με τον Δρ Γκρεγκ Μπράουν, αστρονόμο στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς, μια μπλε μικροσελήνη εμφανίζεται περίπου μία φορά κάθε δύο δεκαετίες (20 χρόνια).
| Φαινόμενο | Συχνότητα Εμφάνισης |
| Μπλε Φεγγάρι | Κάθε ~2 χρόνια |
| Μικροσελήνη | 2-3 φορές το χρόνο |
| Μπλε Μικροσελήνη | Μία φορά ανά 20 χρόνια |
Γίνεται ποτέ το φεγγάρι πραγματικά… μπλε;
Υπάρχει μια περίπτωση που το φεγγάρι μπορεί να αποκτήσει όντως γαλαζωπή απόχρωση, αλλά αυτό οφείλεται αποκλειστικά σε γήινα φαινόμενα. Μεγάλες δασικές πυρκαγιές ή ισχυρές ηφαιστειακές εκρήξεις απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες σωματιδίων και στάχτης στην ατμόσφαιρα.
Αυτά τα σωματίδια προκαλούν τη σκέδαση του φωτός, φιλτράροντας τα κόκκινα μήκη κύματος και αφήνοντας το φεγγάρι να φαίνεται μπλε. Από εκεί, εξάλλου, πηγάζει και η διάσημη αγγλική έκφραση «Once in a blue moon», που σημαίνει κάτι που συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια.
Πώς και πότε θα τη δoύμε στην Ελλάδα
Το φαινόμενο θα κορυφωθεί κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Για εμάς στο βόρειο ημισφαίριο (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας), η μπλε μικροσελήνη θα παραμείνει σχετικά χαμηλά στον ορίζοντα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας.
Αυτό το γεγονός προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για τους λάτρεις της φωτογραφίας, καθώς το φεγγάρι, όταν βρίσκεται χαμηλά, δημιουργεί μια οφθαλμαπάτη που το κάνει να φαίνεται μεγαλύτερο και πιο εντυπωσιακό δίπλα σε κτίρια, βουνά ή δέντρα. Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός, παρά μόνο καθαρός ουρανός και μια βόλτα μακριά από τα έντονα φώτα της πόλης.
