Νέα έκθεση WMO: Ο πλανήτης πλησιάζει επικίνδυνα το όριο του 1,5°C
Σε τροχιά ιστορικά υψηλών θερμοκρασιών εισέρχεται ο πλανήτης τα επόμενα πέντε χρόνια, σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) και της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου (Met Office). Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη επιταχύνεται, με την Αρκτική να θερμαίνεται με ρυθμούς πολλαπλάσιους του παγκόσμιου μέσου όρου.
Η νέα ανάλυση προβλέπει ότι η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα κινηθεί μεταξύ 1,3°C και 1,9°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα της περιόδου 1850-1900 έως το 2030, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο για ακραία καιρικά φαινόμενα, παρατεταμένους καύσωνες, πλημμύρες και ξηρασίες.
Αυξάνονται οι πιθανότητες υπέρβασης του ορίου του 1,5°C
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τουλάχιστον ένα έτος μεταξύ 2026 και 2030 θα ξεπεράσει προσωρινά το κρίσιμο όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου, που έχει τεθεί από τη Συμφωνία του Παρισιού ως «κόκκινη γραμμή» για την αποφυγή ανεξέλεγκτης κλιματικής αλλαγής.
Παράλληλα, θεωρείται εξαιρετικά πιθανό να καταρριφθεί ξανά το ρεκόρ του θερμότερου έτους που καταγράφηκε ποτέ, το οποίο σημειώθηκε το 2024. Το συγκεκριμένο έτος αποτέλεσε ορόσημο, καθώς για πρώτη φορά η μέση παγκόσμια θερμοκρασία ξεπέρασε το όριο του 1,5°C σε ετήσια βάση.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ωστόσο ότι μία προσωρινή υπέρβαση δεν σημαίνει αυτόματα αποτυχία της Συμφωνίας του Παρισιού, καθώς ο στόχος αξιολογείται σε βάθος δεκαετιών και όχι μεμονωμένων ετών. Παρ’ όλα αυτά, η συχνότερη εμφάνιση τέτοιων θερμοκρασιών θεωρείται ανησυχητικό σημάδι για το μέλλον του πλανήτη.
Η Αρκτική θερμαίνεται έως και τέσσερις φορές ταχύτερα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι προβλέψεις για την Αρκτική, όπου οι χειμερινές θερμοκρασίες αναμένεται να αυξηθούν περισσότερο από 3,5 φορές ταχύτερα σε σχέση με τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Σύμφωνα με την έκθεση, η θερμοκρασία στην περιοχή θα μπορούσε να φτάσει περίπου τους 2,8°C πάνω από τα επίπεδα αναφοράς της περιόδου 1991-2020. Η εξέλιξη αυτή επιταχύνει το λιώσιμο των πάγων στη Θάλασσα του Μπάρεντς, τη Βερίγγειο Θάλασσα και τη Θάλασσα του Οχότσκ.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η ταχεία απώλεια θαλάσσιου πάγου ενδέχεται να διαταράξει τα ατμοσφαιρικά ρεύματα και να οδηγήσει σε εντονότερα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα στο βόρειο ημισφαίριο.
Έρχονται πιο έντονες βροχές, καύσωνες και ξηρασίες
Η νέα πενταετής πρόβλεψη δείχνει ότι τα επόμενα χρόνια θα χαρακτηρίζονται από έντονα κλιματικά μοτίβα:
- Πιο υγροί χειμώνες στη βόρεια Ευρώπη
- Αυξημένες βροχοπτώσεις σε Αλάσκα, Σιβηρία και περιοχή Σαχέλ
- Ενισχυμένος κίνδυνος ξηρασίας στον Αμαζόνιο
- Συχνότεροι και ισχυρότεροι καύσωνες σε Ευρώπη και Μεσόγειο
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ήδη αισθητές παγκοσμίως, με τις φυσικές καταστροφές να επιβαρύνουν οικονομίες, γεωργία και συστήματα υγείας.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο ενισχύει περαιτέρω την υπερθέρμανση
Σημαντικό ρόλο στην άνοδο των θερμοκρασιών αναμένεται να παίξει και το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο πιθανόν να διατηρηθεί έως και το 2027.
Το Ελ Νίνιο προκαλεί περιοδική αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, επηρεάζοντας το παγκόσμιο κλίμα. Η επίδρασή του συνδέεται συχνά με ακραίες βροχοπτώσεις, τροπικές καταιγίδες, παρατεταμένες ξηρασίες και νέα ρεκόρ ζέστης.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η συνδυαστική δράση της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και του Ελ Νίνιο ενδέχεται να οδηγήσει τη Γη σε πρωτοφανή θερμικά επίπεδα μέσα στα επόμενα χρόνια.
Η προειδοποίηση των επιστημόνων
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το «παράθυρο» για τη συγκράτηση της υπερθέρμανσης κάτω από το όριο του 1,5°C στενεύει γρήγορα. Όπως τονίζουν, απαιτούνται άμεσες μειώσεις εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
Η επόμενη πενταετία θεωρείται πλέον καθοριστική για το μέλλον του πλανήτη και την ένταση των ακραίων φαινομένων που θα βιώσουν οι επόμενες γενιές.
