Ο διάσημος ψυχίατρος και συγγραφέας μίλησε στην Αθήνα για τη ΔΕΠΥ, το ψυχικό τραύμα και τη βαθιά ανάγκη των ανθρώπων για σύνδεση
Μια κατάμεστη αίθουσα στο Θέατρο του Pierce του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος υποδέχθηκε τον διεθνώς αναγνωρισμένο γιατρό, συγγραφέα και ομιλητή Gabor Maté, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Μυαλό σε Διάσπαση» από τις εκδόσεις Key Books.
Ο 82χρονος Καναδός γιατρός, γνωστός παγκοσμίως για το έργο του γύρω από το τραύμα, τη ΔΕΠΥ, το στρες και τη σύνδεση ψυχικής και σωματικής υγείας, μίλησε για τη σύγχρονη κοινωνία, την ανατροφή των παιδιών και τις βαθύτερες αιτίες πίσω από τις ψυχικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα μικροί και μεγάλοι.
Με άμεσο, ανθρώπινο και συχνά χιουμοριστικό λόγο, ο Maté αμφισβήτησε πολλές από τις κυρίαρχες αντιλήψεις γύρω από τη ΔΕΠΥ και τη ψυχική υγεία, τονίζοντας πως «η διάγνωση δεν εξηγεί τον άνθρωπο».
«Η διάγνωση είναι περιγραφή, όχι εξήγηση»
Από τα πρώτα λεπτά της ομιλίας του, ο Gabor Maté στάθηκε κριτικά απέναντι στην υπερβολική εξάρτηση από τις ψυχιατρικές διαγνώσεις.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Η διάγνωση δεν εξηγεί τίποτα. Είναι απλώς μια περιγραφή συμπτωμάτων. Μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά δεν αποκαλύπτει την πραγματική ιστορία ενός ανθρώπου».
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η ΔΕΠΥ δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά μέσω της γενετικής, αμφισβητώντας την άποψη ότι υπάρχουν συγκεκριμένα «γονίδια της ΔΕΠΥ».
Σύμφωνα με τον Maté, το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και στη μετέπειτα ψυχική ισορροπία.
«Ζούμε σε μια τοξική κουλτούρα»
Ένα από τα βασικά σημεία της ομιλίας του ήταν η έντονη κριτική που άσκησε στη σύγχρονη κοινωνία.
Ο Gabor Maté περιέγραψε τον σημερινό τρόπο ζωής ως βαθιά αποσυνδεδεμένο και ψυχολογικά επιβαρυντικό:
«Ζούμε σε μια τοξική κουλτούρα. Τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε στρες, πίεση, αποξένωση και συναισθηματική απουσία».
Ο ίδιος εξήγησε ότι πολλές δυσκολίες συγκέντρωσης, άγχους και συμπεριφοράς δεν είναι απαραίτητα «διαταραχές», αλλά συχνά αποτελούν αντιδράσεις του οργανισμού σε στρεσογόνες εμπειρίες και συναισθηματική ανασφάλεια.
Οι απόψεις του άλλωστε έχουν απασχολήσει διεθνώς την επιστημονική κοινότητα, καθώς συνδέουν άμεσα το πρώιμο παιδικό τραύμα με τη σωματική και ψυχική υγεία στην ενήλικη ζωή.
Ο ρόλος των γονιών και η ανάγκη για συναισθηματική ασφάλεια
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον τρόπο με τον οποίο οι οικογενειακές σχέσεις επηρεάζουν την ψυχική ανάπτυξη των παιδιών.
Όπως τόνισε:
«Δεν χρειάζεται να “διορθώσουμε” το παιδί. Χρειάζεται να κατανοήσουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει».
Ο Maté ανέφερε ότι το χρόνιο στρες μέσα στην οικογένεια, οι συγκρούσεις και η συναισθηματική απομάκρυνση επηρεάζουν βαθιά την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Παράλληλα, στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη των παιδιών για προσοχή, σύνδεση και αποδοχή:
«Όταν ένα παιδί δεν λαμβάνει πραγματική προσοχή, αρχίζει να πιστεύει ότι δεν αξίζει. Και αργότερα θα αναζητήσει αυτή την αποδοχή αλλού».
Αναφερόμενος στην πειθαρχία, υποστήριξε ότι ούτε η τιμωρία ούτε η ανταμοιβή δημιουργούν αίσθηση ασφάλειας, καθώς η ουσιαστική συναισθηματική σύνδεση είναι εκείνη που βοηθά το παιδί να αναπτυχθεί υγιώς.
Η αισιοδοξία του Gabor Maté για τον άνθρωπο
Παρότι αναφέρθηκε στη μοναξιά, την κοινωνική αποσύνδεση και τη βία που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη εποχή, ο Gabor Maté ξεκαθάρισε ότι εξακολουθεί να πιστεύει βαθιά στις δυνατότητες των ανθρώπων.
Όταν ρωτήθηκε τι του δίνει ελπίδα για το μέλλον, απάντησε με έναν τρόπο που προκάλεσε αίσθηση:
«Δεν μου αρέσει η λέξη “ελπίδα”. Η ελπίδα είναι μια ευχή για κάτι που ίσως συμβεί. Αυτό που πιστεύω είναι ότι οι άνθρωποι μπορούν να μάθουν, να εξελιχθούν και να αλλάξουν».
Με το χαρακτηριστικό του χιούμορ πρόσθεσε:
«Είμαι 82 χρονών σήμερα και χαίρομαι που δεν είμαι τόσο νέος και ηλίθιος όσο ήμουν στα 81 μου!».
Η ατάκα αυτή προκάλεσε γέλια και θερμό χειροκρότημα από το κοινό.
Από έξι άτομα στο κοινό σε παγκόσμια αναγνώριση
Ο διάσημος συγγραφέας μίλησε και για τη δική του προσωπική διαδρομή, θυμίζοντας πως οι πρώτες δημόσιες παρουσιάσεις των βιβλίων του πραγματοποιούνταν μπροστά σε ελάχιστους ανθρώπους.
«Την πρώτη φορά που μίλησα για βιβλίο μου, υπήρχαν μόλις έξι άτομα στο κοινό — και οι δύο ήταν παιδικοί μου φίλοι».
Σήμερα, τα βιβλία και οι ομιλίες του έχουν αποκτήσει παγκόσμια απήχηση, με εκατομμύρια ανθρώπους να παρακολουθούν τις συζητήσεις του γύρω από το τραύμα, τη γονεϊκότητα, τη ΔΕΠΥ και τη ψυχική υγεία.
Ο ίδιος θεωρεί ότι αυτό δεν οφείλεται στη δική του προσωπικότητα, αλλά στην ανάγκη των ανθρώπων να κατανοήσουν βαθύτερα τον εαυτό τους.
Ποιος είναι ο Gabor Maté
Ο Gabor Maté είναι Καναδός γιατρός ουγγρικής καταγωγής, συγγραφέας και ομιλητής με διεθνή αναγνώριση.
Το έργο του επικεντρώνεται:
- στο ψυχικό τραύμα,
- στη σχέση στρες και ασθενειών,
- στις εξαρτήσεις,
- στη ΔΕΠΥ,
- και στην επίδραση του πρώιμου περιβάλλοντος στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες και έχουν επηρεάσει σημαντικά τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη ψυχική υγεία και την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Από τις εκδόσεις Key Books κυκλοφορούν στην Ελλάδα:
- «Όταν το σώμα λέει όχι»
- «Ο μύθος του φυσιολογικού»
- «Μείνετε κοντά στα παιδιά σας»
- «Μυαλό σε Διάσπαση»
Η συζήτηση για τη ΔΕΠΥ και το τραύμα ανοίγει ξανά
Τα τελευταία χρόνια, η ΔΕΠΥ και οι ψυχικές δυσκολίες παιδιών και ενηλίκων βρίσκονται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Οι απόψεις του Gabor Maté συχνά προκαλούν έντονο διάλογο, καθώς εστιάζουν όχι μόνο στη βιολογία αλλά και στις κοινωνικές και συναισθηματικές συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν οι άνθρωποι.
Για πολλούς, το έργο του αποτελεί μια πιο ανθρώπινη προσέγγιση στην ψυχική υγεία — μακριά από ταμπέλες και στερεότυπα.
