Είτε το αποκαλέσετε «ιρλανδικό αντίο» (Irish goodbye), είτε «γαλλική αποχώρηση» (French leave), είτε filer à l’anglaise (αποχώρηση σε αγγλικό στυλ, όπως προτιμούν οι Γάλλοι), η πράξη του να γλιστράς αθόρυβα έξω από μια κοινωνική εκδήλωση είναι μια απόλυτα γνώριμη παρόρμηση. Οι Βραζιλιάνοι το λένε sair à francesa (σε γαλλικό στυλ) και οι Γερμανοί Polnischer Abgang (πολωνική αποχώρηση). Όποιο όνομα κι αν του δώσετε, η ουσία παραμένει ίδια: τη μια στιγμή είσαι εκεί και την επόμενη έχεις εξαφανιστεί μέσα στη νύχτα, αποφεύγοντας τις ατέρμονες εξηγήσεις, τις αγκαλιές και τις τυπικές υποσχέσεις για σύντομη συνάντηση.
Το μοτίβο αυτό είναι αποκαλυπτικό. Κάθε κουλτούρα έχει έναν όρο γι’ αυτό και κάθε κουλτούρα ρίχνει το φταίξιμο σε κάποιον άλλον. Αυτή η συλλογική μετάθεση ευθύνης υποδηλώνει ότι, σε ένα βαθύτερο επίπεδο, θεωρούμε την κρυφή αποχώρηση ως κοινωνικό παράπτωμα.
Ωστόσο, για όσους ζουν με κοινωνικό άγχος, αυτή η σιωπηλή έξοδος δεν είναι δείγμα αγένειας. Ενώ οι παραδοσιακοί υπέρμαχοι των σαβουάρ βιβρ επιμένουν ότι το να φεύγεις χωρίς να χαιρετήσεις τον οικοδεσπότη είναι απαράδεκτο, αρκετοί ψυχολόγοι υποστηρίζουν πλέον ότι πρόκειται για μια πολύτιμη στρατηγική αντιμετώπισης (coping strategy).
Το «κόστος» του αποχαιρετισμού: Μια εξαντλητική παράσταση
Αν αναλύσουμε τη διαδικασία –και ας είμαστε ειλικρινείς, όσοι είναι αγχώδεις, εσωστρεφείς, νευροδιαφορετικοί ή αντιμετωπίζουν κάποια χρόνια πάθηση, την έχουν αναλύσει μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας–, το «αντίο» είναι μια βαριά πολιτισμική τελετουργία. Πρόκειται για μια κοινωνική παράσταση που απαιτεί τεράστια αποθέματα ενέργειας, ακρίβεια και λεπτούς χειρισμούς.
Οι αποχαιρετισμοί είναι καταστάσεις υψηλών απαιτήσεων. Δυστυχώς, προς το τέλος μιας βραδιάς, πολλοί άνθρωποι νιώθουν ήδη εντελώς άδειοι από ενέργεια για να διαχειριστούν όλα αυτά τα στάδια.
| Η Κοινωνική Πίεση | Η Ψυχολογική Πραγματικότητα |
| Συνεχής προσαρμογή | Το να προσπαθείς διαρκώς να ανταποκριθείς στις προσδοκίες των άλλων και να δείχνεις η «καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου» προκαλεί εξάντληση. |
| Φόβος της απόρριψης | Η μόνιμη ανησυχία για το πώς φαίνεσαι και η σύγκριση με τους γύρω σου στερεύει τις εσωτερικές μπαταρίες. |
| Η επιλογή της αυτοφροντίδας | Όταν η κοινωνικοποίηση σε αδειάζει, η υγιής επιλογή είναι να κρατήσεις το τελευταίο ίχνος ενέργειας για να ανασυγκροτηθείς και να προστατεύσεις τον εαυτό σου. |
Το διπλό πρόσωπο της σιωπηλής εξόδου
Μερικές φορές θέλουμε να φύγουμε αθόρυβα επειδή μια θορυβώδης αποχώρηση μοιάζει με κραυγή: «Έι, προσέξτε με, έχω σημασία, φεύγω!». Η αλήθεια είναι ότι πολλοί άνθρωποι υποσυνείδητα πιστεύουν ότι δεν είναι τόσο σημαντικοί για τους άλλους, οπότε επιλέγουν να μην χαιρετήσουν επειδή θεωρούν ότι δεν αξίζει να κάνουν σκηνή.
Έτσι, μια σιωπηλή φυγή από ένα πάρτι χωρίς αντίο μπορεί να είναι είτε μια πράξη αυτοσεβασμού και προστασίας της ενέργειάς μας, είτε μια πράξη «αυτο-διαγραφής» (επειδή θεωρούμε ότι κανείς δεν θα νοιαστεί αν λείπουμε).
Το μυστικό είναι να αναγνωρίσουμε το κίνητρό μας:
Αν η κρυφή έξοδος σου επέτρεψε να επιστρέψεις στο σπίτι με αρκετή ενέργεια ώστε να θες να ξαναβγείς την επόμενη φορά, τότε η ζωή σου «μεγάλωσε». Αν, αντίθετα, έγινε άλλος ένας λόγος για να αποφεύγεις τις παρέες, τότε η ζωή σου «συρρικνώθηκε».
«Εκλεκτική Κοινωνικότητα»: Ο οδηγός για να φεύγεις σωστά
Σε έναν κόσμο όπου το «να φαίνεσαι σωστός» έχει αρχίσει να ζυγίζει περισσότερο από το «να είσαι σωστός», οι ψυχολόγοι εισάγουν τον όρο «εκλεκτική κοινωνικότητα» (selective sociality). Το να επιλέγεις προσεκτικά τις κοινωνικές σου στιγμές σημαίνει ότι έχεις περισσότερα να δώσεις όταν πραγματικά μετράει.
Αν θέλεις να εφαρμόσεις το «ιρλανδικό αντίο» με απόλυτα υγιή τρόπο, ακολούθησε τα παρακάτω βήματα:
1.Ενημέρωσε από πριν τον οικοδεσπότη:Πριν ξεκινήσει το πάρτι.
Εξήγησέ του εκ των προτέρων ότι μπορεί να χρειαστεί να φύγεις αθόρυβα. Έτσι, δεν θα παρερμηνεύσει την κίνηση σου ως ψυχρότητα ή αδιαφορία.
2.Δείξε εκ των προτέρων την ευγνωμοσύνη σου:Κατά την άφιξη.
Φρόντισε να πεις πόσο χαίρεσαι που σε κάλεσε και που βρίσκεσαι εκεί, ώστε να εδραιώσεις τη θετική σου παρουσία από την αρχή.
3.Μίλησε ανοιχτά για τις ανάγκες σου:Σε στενούς φίλους και συγγενείς.
Εξήγησε στους δικούς σου ανθρώπους ότι η σιωπηλή αποχώρηση είναι ανάγκη του νευρικού σου συστήματος και της ψυχολογίας σου, και όχι δείγμα ότι περνάς άσχημα μαζί τους.
4.Μην αναλύεις την «απόδοσή» σου:Την επόμενη ημέρα.
Το κοινωνικό άγχος λειτουργεί σαν παραμορφωτικός καθρέφτης. Μην αφήνεις τις σκέψεις σου να σε πείσουν ότι έκανες λάθος. Αν το να φύγεις νωρίς σε βοηθά να πας και στο επόμενο πάρτι, τότε έκανες την καλύτερη επιλογή για την υγεία σου.
