Ο κόσμος ίσως γίνει… πιο «κόκκινος» στο μέλλον. Μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι άνθρωποι εξελίσσονται διαρκώς, με χαρακτηριστικά όπως τα κόκκινα μαλλιά να εμφανίζονται ολοένα και πιο συχνά.
Η έρευνα αμφισβητεί παλαιότερες αντιλήψεις σχετικά με το πόσο επηρεάζει η φυσική επιλογή το ανθρώπινο DNA μέσα στους αιώνες.
Νέα δεδομένα για τη φυσική επιλογή στον άνθρωπο
Στο παρελθόν, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι η λεγόμενη «κατευθυντική επιλογή» — δηλαδή η προτίμηση ενός ακραίου χαρακτηριστικού έναντι άλλων — ήταν σπάνια στον άνθρωπο.
Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature παρουσιάζει διαφορετική εικόνα.
Οι ερευνητές ανέλυσαν:
- DNA από περίπου 10.000 αρχαία ανθρώπινα δείγματα από την Ευρώπη και την Ασία
- 5.820 ήδη καταγεγραμμένες αρχαίες γενετικές ακολουθίες
- 6.438 σύγχρονα δείγματα
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η φυσική επιλογή έπαιξε πολύ πιο σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των ανθρώπινων χαρακτηριστικών απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα.
479 γενετικές μεταβολές που άλλαξαν την ανθρώπινη εξέλιξη
Η μελέτη εντόπισε 479 γενετικές παραλλαγές που επηρεάστηκαν έντονα από τη φυσική επιλογή — ένας αριθμός πολύ μεγαλύτερος από τις περίπου 20 περιπτώσεις που είχαν καταγραφεί παλαιότερα.
Αυτό το είδος εξελικτικής επίδρασης δεν είχε τεκμηριωθεί επαρκώς τα τελευταία 300.000 χρόνια, δηλαδή από τότε που οι σύγχρονοι άνθρωποι άρχισαν να εξαπλώνονται από την Αφρική σε όλο τον κόσμο.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι αλλαγές στο περιβάλλον και στον τρόπο ζωής — όπως η μετάβαση από κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες σε αγρότες — επιτάχυναν τη διαδικασία επιλογής των γονιδίων.
Ποια χαρακτηριστικά επηρεάστηκαν
Περισσότερο από το 60% των χαρακτηριστικών που επηρεάστηκαν από τη φυσική επιλογή εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα. Αυτά περιλαμβάνουν τόσο εξωτερικά χαρακτηριστικά όσο και προδιαθέσεις για ασθένειες.
Φυσικά χαρακτηριστικά
- ανοιχτόχρωμο δέρμα
- κόκκινα μαλλιά
- μειωμένη πιθανότητα ανδρικής φαλάκρας
Υγεία και γενετικές προδιαθέσεις
- αυξημένος κίνδυνος για Κοιλιοκάκη και Νόσος του Crohn
- ανθεκτικότητα σε λοιμώξεις όπως το HIV
- μειωμένος κίνδυνος αλκοολισμού και ρευματοειδούς αρθρίτιδας
- χαμηλότερο ποσοστό σωματικού λίπους και διαφορετική κατανομή σώματος
Επιπλέον, παρατηρήθηκαν αλλαγές που σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο για ψυχικές διαταραχές, όπως η διπολική διαταραχή και η σχιζοφρένεια.
Παράδοξα ευρήματα που προβληματίζουν
Ορισμένα αποτελέσματα κρίνονται αναμενόμενα, ενώ άλλα προκαλούν απορίες. Για παράδειγμα, η αύξηση της δυσανεξίας στη γλουτένη φαίνεται να συνδέεται με την εξάπλωση της γεωργίας και την κατανάλωση σιταριού.
Γιατί είναι σημαντική αυτή η ανακάλυψη
Τα ευρήματα προσφέρουν μια πιο καθαρή εικόνα για το πώς εξελίχθηκε ο άνθρωπος σε γενετικό επίπεδο. Παράλληλα, μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα:
- τους γενετικούς παράγοντες ασθενειών
- την ανθρώπινη προσαρμογή στο περιβάλλον
- την ανάπτυξη νέων θεραπειών
Όπως δήλωσε ο γενετιστής του Harvard University David Reich, η έρευνα αυτή επιτρέπει στους επιστήμονες να προσδιορίσουν «πότε και πού διαμορφώθηκαν οι δυνάμεις που μας εξέλιξαν».
Η επιστημονική ομάδα σκοπεύει να επεκτείνει τη μελέτη σε περιοχές όπως η Ανατολική Ασία και η Ανατολική Αφρική, ώστε να εντοπίσει ακόμη περισσότερες γενετικές μεταβολές που σχετίζονται με την πρόληψη ασθενειών.
Συμπέρασμα
Η ανθρώπινη εξέλιξη δεν έχει σταματήσει — αντίθετα, συνεχίζεται και επηρεάζει ακόμα και χαρακτηριστικά όπως το χρώμα των μαλλιών. Οι κοκκινομάλληδες ίσως αποτελούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα αυτής της συνεχούς γενετικής αλλαγής.
