Σε μια δραματική στροφή που μπορεί να αλλάξει ριζικά την πορεία του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη βρίσκονται πλέον πιο κοντά από ποτέ σε μια προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του δικτύου Axios, οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται ένα προσχέδιο 14 σημείων που ανοίγει τον δρόμο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Σχεδόν ταυτόχρονα, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως «παράθυρο» στη διπλωματία, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε προσωρινή αναστολή των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
Το παρασκήνιο της διαπραγμάτευσης: Ποιοι υπογράφουν το «κείμενο των 14 σημείων»
Το διπλωματικό θρίλερ εξελίσσεται με γοργούς ρυθμούς. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα μονοσέλιδο Μνημόνιο Κατανόησης (MOU) 14 σημείων, το οποίο επεξεργάζονται στενοί συνεργάτες του Λευκού Οίκου.
Συγκεκριμένα, οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, βρίσκονται σε απευθείας αλλά και μέσω μεσαζόντων επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους. Παρότι τίποτα δεν έχει οριστικοποιηθεί πλήρως, κορυφαίες πηγές επισημαίνουν πως αυτή είναι η πρώτη φορά από την έναρξη της σύρραξης που οι δύο πλευρές φτάνουν τόσο κοντά σε μια κοινά αποδεκτή λύση.
Οι 6 βασικοί όροι της υπό διαμόρφωση συμφωνίας
Το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει ριζικές αλλαγές στο γεωπολιτικό και οικονομικό σκηνικό της περιοχής. Οι βασικότεροι όροι περιλαμβάνουν:
- Άμεση κατάπαυση του πυρός: Τερματισμός των εχθροπραξιών και έναρξη μιας εντατικής διαπραγμάτευσης 30 ημερών με στόχο την τελική, συνολική συμφωνία.
- Πάγωμα πυρηνικού προγράμματος: Μακροχρόνιο μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από την πλευρά του Ιράν, με τη διάρκεια να συζητείται μεταξύ 12 και 15 ετών.
- Όχι σε πυρηνικά όπλα: Ρητή δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου και θα απέχει από κάθε σχετική δραστηριότητα (weaponization).
- Αυστηροί έλεγχοι ΟΗΕ: Εγκαθίδρυση ενός ενισχυμένου καθεστώτος επιθεωρήσεων, με δικαίωμα αιφνιδιαστικών ελέγχων από τους επιθεωρητές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
- Άρση κυρώσεων: Σταδιακή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων που παραμένουν «παγωμένα» σε διεθνείς τράπεζες.
- Ελεύθερη ναυσιπλοΐα: Αμοιβαία αποκλιμάκωση της έντασης στις θαλάσσιες οδούς, με το Ιράν να αποσύρει τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα και τις ΗΠΑ να αναστέλλουν τη ναυτική ζώνη αποκλεισμού.
Η κίνηση-ματ του Τραμπ στα Στενά του Ορμούζ και οι όροι της Τεχεράνης
Σε μια παράλληλη αλλά άκρως συνδεδεμένη εξέλιξη, ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να ανακρούσει προσωρινά πρύμναν, παγώνοντας την «Επιχείρηση Ελευθερία» στα Στενά του Ορμούζ. Η απόφαση αυτή θεωρείται de facto κίνηση καλής θέλησης, προκειμένου να διευκολυνθεί ο διπλωματικός διάλογος.
Ωστόσο, η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει χωρίς εγγυήσεις. Η ιρανική ηγεσία ξεκαθαρίζει ότι επιζητά μια «δίκαιη και συνολική συμφωνία», θέτοντας παράλληλα στο τραπέζι τις δικές της κόκκινες γραμμές.
Το «αγκάθι» του Λιβάνου και η πτώση στο πετρέλαιο
Παρά το θετικό κλίμα, υπάρχουν ακόμη σημαντικά εμπόδια που θα μπορούσαν να τινάξουν τις συνομιλίες στον αέρα:
- Η εκεχειρία στον Λίβανο: Η εύθραυστη κατάσταση και η διασφάλιση της εκεχειρίας στον Λίβανο αποτελεί ένα από τα πιο ακανθώδη σημεία τριβής ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
- Η αντίδραση των αγορών: Η προοπτική μιας διπλωματικής διεξόδου έστειλε αμέσως σήμα ανακούφισης στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν αισθητή πτώση, με το αμερικανικό αργό (WTI) να υποχωρεί κάτω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται καθοριστικές, καθώς η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα αν αυτή η διπλωματική προσπάθεια θα οδηγήσει σε μόνιμη ειρήνευση ή αν πρόκειται για άλλη μια προσωρινή ανάπαυλα πριν από μια νέα ανάφλεξη.
