Καθώς τα social media κυριαρχούν στην καθημερινότητα των νέων, αυξάνονται οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις τους στην ψυχική υγεία. Μια νέα διεθνής μελέτη φέρνει στο φως σημαντικά στοιχεία, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος.
Παρότι η δημόσια συζήτηση αντιμετωπίζει συχνά τους εφήβους ως μία ενιαία ομάδα, τα δεδομένα δείχνουν ότι η επίδραση των social media διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το περιβάλλον και τις κοινωνικές συνθήκες.
Τι αποκαλύπτει η έρευνα
Σύμφωνα με το World Happiness Report 2026, που εκπονήθηκε από το UN Sustainable Development Solutions Network σε συνεργασία με το University of Oxford, αναλύθηκαν δεδομένα από περισσότερους από 330.000 εφήβους σε 43 χώρες.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: η υπερβολική ή ανεξέλεγκτη χρήση social media συνδέεται άμεσα με χαμηλότερη ευημερία και περισσότερα ψυχολογικά προβλήματα.
Τι συμβαίνει στους εφήβους
Οι έφηβοι με υψηλά επίπεδα χρήσης social media εμφανίζουν:
- αυξημένο άγχος και νευρικότητα
- έντονη ευερεθιστότητα
- δυσκολίες στον ύπνο
- χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή
Η τάση αυτή καταγράφεται σε όλες τις χώρες, αλλά με διαφορετική ένταση.
Ελλάδα & Κύπρος: Πού διαφοροποιούνται
Η εικόνα για τη Ελλάδα και την Κύπρος παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Ευρώπης:
- οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες στην ψυχική επιβάρυνση (άγχος, στρες κ.λπ.) είναι πιο περιορισμένες
- δηλαδή οι διαφορές μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων εφήβων δεν είναι τόσο έντονες σε επίπεδο συμπτωμάτων
Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει όταν εξετάζουμε την ικανοποίηση από τη ζωή.
Σε Ελλάδα και Κύπρο:
- οι διαφορές ανάμεσα σε κοινωνικές ομάδες είναι υπαρκτές
- αλλά εμφανίζονται πιο ήπιες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές περιοχές
Αυτό σημαίνει ότι, παρότι οι έφηβοι επηρεάζονται από τα social media, οι ανισότητες δεν μεταφράζονται με τον ίδιο έντονο τρόπο σε συνολική αποτίμηση της ζωής τους.
Ο ρόλος του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η έρευνα δείχνει ότι οι έφηβοι από λιγότερο ευνοημένα περιβάλλοντα είναι πιο εκτεθειμένοι στις αρνητικές συνέπειες των social media.
Το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο — όπως το εισόδημα, οι συνθήκες διαβίωσης και οι διαθέσιμοι πόροι — επηρεάζει άμεσα:
- τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι νέοι
- αλλά και τις ευκαιρίες που έχουν στο ψηφιακό περιβάλλον
Γιατί επηρεάζεται η ικανοποίηση από τη ζωή
Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα social media ενισχύουν τις κοινωνικές συγκρίσεις.
Οι έφηβοι εκτίθενται συνεχώς:
- σε εικόνες επιτυχίας
- σε τρόπους ζωής άλλων
- σε πρότυπα που συχνά είναι δύσκολο να φτάσουν
Αυτό μπορεί να επηρεάσει το πώς αντιλαμβάνονται τη ζωή τους, ακόμα και σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, όπου οι διαφορές εμφανίζονται πιο ήπιες.
Η κατάσταση επιδεινώνεται
Η έρευνα δείχνει ότι την περίοδο 2018–2022:
- η σύνδεση μεταξύ social media και ψυχικής επιβάρυνσης έγινε πιο έντονη
Αυτό πιθανότατα σχετίζεται με:
- την αυξημένη χρήση ψηφιακών μέσων
- τις αλλαγές που έφερε η πανδημία COVID-19
Το σημαντικό είναι ότι αυτή η επιδείνωση επηρέασε σχεδόν όλους τους εφήβους, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης.
Τι σημαίνει αυτό για Ελλάδα & Κύπρο
Για χώρες όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, τα ευρήματα δείχνουν ότι:
Οι επιπτώσεις υπάρχουν, αλλά είναι πιο ισορροπημένες
Οι κοινωνικές ανισότητες είναι λιγότερο έντονες σε σχέση με άλλες περιοχές
Ωστόσο, η συνολική ευημερία των νέων επηρεάζεται
Δεν υπάρχει μία λύση για όλους
Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι σαφές: δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε όλους τους εφήβους με τον ίδιο τρόπο.
Οι επιπτώσεις των social media:
- εξαρτώνται από τη χώρα
- διαμορφώνονται από τις κοινωνικές συνθήκες
- επηρεάζονται από τους διαθέσιμους πόρους
Για να υπάρξουν αποτελεσματικές πολιτικές, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη αυτές οι διαφορές, ώστε να προστατεύονται περισσότερο οι νέοι που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση.
