Παρασκήνιο έντονων διαπραγματεύσεων για 60ήμερη συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης – Στο τραπέζι κυρώσεις, πετρέλαιο και Στενά του Ορμούζ
Σε ένα πιθανό διπλωματικό breakthrough που θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν φαίνεται πως έχουν καταλήξει σε προσχέδιο συμφωνίας για 60ήμερη εκεχειρία και έναρξη νέων διαπραγματεύσεων γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και πηγές που συμμετέχουν στις διαμεσολαβητικές επαφές, η συμφωνία βρίσκεται πλέον στο στάδιο της τελικής πολιτικής έγκρισης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να μην έχει ακόμη δώσει το οριστικό «πράσινο φως».
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη επίσης δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημα ότι αποδέχεται το μνημόνιο κατανόησης (MOU), παρότι σύμφωνα με τις αμερικανικές πηγές έχει μεταφέρει προφορικά θετικά μηνύματα.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει:
- 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας,
- έναρξη άμεσων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
- χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων,
- και αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία έχει στόχο να φέρει «και τις δύο πλευρές στο ίδιο τραπέζι», χωρίς όμως να επιλύει ακόμη όλα τα μεγάλα ανοιχτά ζητήματα.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά Αμερικανός αξιωματούχος:
«Πρόκειται για μια συμφωνία που ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις. Οι τελικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν στη συνέχεια».
Ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Ντόναλντ Τραμπ ενημερώθηκε αναλυτικά για το περιεχόμενο της συμφωνίας, ωστόσο ζήτησε μερικές ημέρες προκειμένου να αξιολογήσει τα δεδομένα πριν δώσει την τελική του έγκριση.
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι στο παρελθόν υπήρξαν αρκετές φορές όπου οι δύο πλευρές φάνηκαν κοντά σε συμφωνία, αλλά οι συνομιλίες τελικά κατέρρευσαν την τελευταία στιγμή.
Η στάση του Τραμπ θεωρείται καθοριστική, καθώς η κυβέρνησή του διατηρεί σκληρή γραμμή απέναντι στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ζητώντας αυστηρούς περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Στενά του Ορμούζ: Το πιο κρίσιμο σημείο της συμφωνίας
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του MOU αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες:
- η εμπορική ναυσιπλοΐα θα πρέπει να παραμείνει «ελεύθερη και ανεμπόδιστη»,
- το Ιράν θα αφαιρέσει θαλάσσιες νάρκες μέσα σε 30 ημέρες,
- ενώ οι ΗΠΑ θα προχωρήσουν σταδιακά σε άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον φέρεται διατεθειμένη να δώσει περιορισμένες εξαιρέσεις κυρώσεων, ώστε το Ιράν να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο πιο ελεύθερα.
Οι εξελίξεις αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά:
- τις διεθνείς τιμές πετρελαίου,
- τις ενεργειακές αγορές,
- αλλά και τον πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το πυρηνικό πρόγραμμα και το εμπλουτισμένο ουράνιο
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Το μνημόνιο περιλαμβάνει:
- δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικού όπλου,
- συζητήσεις για το μέλλον του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου,
- και διαπραγματεύσεις γύρω από τον εμπλουτισμό ουρανίου στο ιρανικό έδαφος.
Οι ΗΠΑ αναμένεται να συζητήσουν:
- πιθανή χαλάρωση οικονομικών κυρώσεων,
- αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων,
- αλλά και ανθρωπιστική βοήθεια προς την Τεχεράνη.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν πάντως ότι δεν υπάρχουν «μυστικές συμφωνίες» ή κρυφές δεσμεύσεις.
Ένταση παρά τις διαπραγματεύσεις
Παρά το θετικό κλίμα στις συνομιλίες, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές:
- τις τελευταίες 48 ώρες σημειώθηκαν δύο επεισόδια ανάμεσα σε αμερικανικές και ιρανικές δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ,
- γεγονός που δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να κλιμακωθεί ξανά η ένταση.
Οι ΗΠΑ ξεκαθαρίζουν ότι εάν διαπιστωθεί πως το Ιράν δεν τηρεί τις δεσμεύσεις του για το πυρηνικό πρόγραμμα, «όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι», συμπεριλαμβανομένων:
- νέων οικονομικών κυρώσεων,
- αλλά και στρατιωτικών επιλογών.
Ο πόλεμος Ισραήλ – Χεζμπολάχ και οι περιφερειακές ισορροπίες
Το προσχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει επίσης αναφορές στην περιφερειακή σταθερότητα και στην αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες:
- η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει για συνολική ηρεμία στην περιοχή,
- ενώ επιδιώκει να περιορίσει τη στήριξη του Ιράν σε ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή.
Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται πάντως ότι το συγκεκριμένο ζήτημα παραμένει εξαιρετικά δύσκολο και πολιτικά ευαίσθητο.
Τι μπορεί να σημαίνει μια συμφωνία για την παγκόσμια οικονομία
Μια πιθανή συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα μπορούσε να έχει τεράστιες συνέπειες:
- στις διεθνείς αγορές ενέργειας,
- στις τιμές καυσίμων,
- στις παγκόσμιες μεταφορές,
- αλλά και στη γεωπολιτική σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε αποκλιμάκωση στην περιοχή θα μπορούσε να μειώσει την αβεβαιότητα γύρω από την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα δώσει το «ok» ο Τραμπ;
Παρότι οι διαπραγματεύσεις φαίνεται να έχουν προχωρήσει σημαντικά, το μέλλον της συμφωνίας εξακολουθεί να παραμένει αβέβαιο.
Η τελική στάση:
- του Ντόναλντ Τραμπ,
- αλλά και της ιρανικής ηγεσίας,
θα καθορίσει εάν πρόκειται για μια ιστορική διπλωματική εξέλιξη ή για ακόμη μία αποτυχημένη προσπάθεια προσέγγισης ανάμεσα στις δύο χώρες.
