Πίσω στα άρθρα Αυτοβελτίωση

Οι άνθρωποι που δεν στρώνουν το κρεβάτι τους είναι πιο έξυπνοι; Τι λέει πραγματικά η επιστήμη

Υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων: εκείνοι που δεν μπορούν να ξεκινήσουν τη μέρα τους αν δεν στρώσουν πρώτα το κρεβάτι τους και εκείνοι που θεωρούν ότι το πάπλωμα μπορεί κάλλιστα να παραμείνει όπως είναι μέχρι το επόμενο βράδυ.

Για τη δεύτερη κατηγορία, το TikTok έχει μια ενδιαφέρουσα θεωρία: οι άνθρωποι που δεν στρώνουν το κρεβάτι τους είναι πιθανότατα πιο έξυπνοι!

Η ιδέα έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας επιτυχημένης διαδικτυακής ατάκας. Ανατρέπει έναν κανόνα που πολλοί έχουμε μάθει από παιδιά, προσφέρει μια βολική δικαιολογία για μια μικρή καθημερινή αμέλεια και αφήνει να εννοηθεί ότι πίσω από ένα ακατάστατο υπνοδωμάτιο μπορεί να κρύβεται ένα δημιουργικό μυαλό.

Είναι όμως πράγματι έτσι; Μπορεί η ακαταστασία να αποτελεί ένδειξη ευφυΐας ή πρόκειται για έναν ακόμη μύθο που γεννήθηκε στα social media;

Η επιστημονική πραγματικότητα είναι πιο ενδιαφέρουσα από την ίδια την ατάκα.

Από πού προήλθε η θεωρία ότι οι ακατάστατοι άνθρωποι είναι πιο δημιουργικοί;

Η συζήτηση δεν ξεκίνησε από το TikTok. Έχει τις ρίζες της σε μια επιστημονική έρευνα του 2013, η οποία εξέτασε κατά πόσο το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και παίρνουμε αποφάσεις.

Η ψυχολόγος Kathleen Vohs και οι συνεργάτες της από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science μια σειρά πειραμάτων σχετικά με την επίδραση της τάξης και της ακαταστασίας στη συμπεριφορά.

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να εργαστούν είτε σε ένα τακτοποιημένο είτε σε ένα ακατάστατο δωμάτιο.

Τα αποτελέσματα παρουσίασαν μια ενδιαφέρουσα αντίθεση: οι άνθρωποι που βρίσκονταν σε ένα οργανωμένο περιβάλλον έδειξαν μεγαλύτερη προτίμηση σε συμβατικές επιλογές, ενώ όσοι εργάστηκαν σε ένα ακατάστατο δωμάτιο παρήγαγαν ιδέες που αξιολογήθηκαν ως πιο δημιουργικές σε μια συγκεκριμένη δοκιμασία.

Με απλά λόγια, η έρευνα έδειξε ότι το περιβάλλον μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε ορισμένες εργασίες.

Και κάπως έτσι γεννήθηκε η δημοφιλής ιδέα ότι το χάος μπορεί να κρύβει δημιουργικότητα.

Τι συνέβη με τους ανθρώπους που εργάζονταν σε ακατάστατα δωμάτια;

Στο πιο ενδιαφέρον πείραμα της συγκεκριμένης έρευνας, οι συμμετέχοντες έπρεπε να σκεφτούν όσο το δυνατόν περισσότερες διαφορετικές χρήσεις για μια μπάλα του πινγκ πονγκ.

Οι άνθρωποι που βρίσκονταν σε ακατάστατο περιβάλλον δεν έδωσαν περισσότερες απαντήσεις από εκείνους που εργάζονταν σε τακτοποιημένο χώρο.

Ωστόσο, οι ιδέες τους αξιολογήθηκαν από ανεξάρτητους κριτές ως πιο δημιουργικές.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι η τάξη και η ακαταστασία συνδέονταν με διαφορετικές επιλογές σε άλλα πειράματα. Οι συμμετέχοντες στο οργανωμένο περιβάλλον έτειναν να επιλέγουν περισσότερο τις καθιερωμένες λύσεις, ενώ εκείνοι στο ακατάστατο περιβάλλον έδειξαν μεγαλύτερη προτίμηση σε κάτι καινούργιο.

Η ερμηνεία ήταν ότι η ακαταστασία μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να ενθαρρύνει την απομάκρυνση από τις συνηθισμένες επιλογές.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι με ακατάστατα σπίτια είναι αυτομάτως πιο έξυπνοι.

Η μεγάλη παρεξήγηση: Δημιουργικότητα δεν σημαίνει απαραίτητα μεγαλύτερη ευφυΐα

Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη λεπτομέρεια που συχνά χάνεται στις αναρτήσεις των social media.

Η δημιουργικότητα και η ευφυΐα δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα.

Η δημιουργικότητα σχετίζεται με την ικανότητα να παράγουμε πρωτότυπες ιδέες και να βρίσκουμε διαφορετικές προσεγγίσεις σε ένα πρόβλημα. Η ευφυΐα είναι μια ευρύτερη έννοια που περιλαμβάνει διαφορετικές γνωστικές ικανότητες.

Ακόμη κι αν μια ακατάστατη επιφάνεια εργασίας συνδεόταν με καλύτερες επιδόσεις σε μια συγκεκριμένη δοκιμασία δημιουργικότητας, αυτό δεν θα αποδείκνυε ότι ο άνθρωπος που κάθεται εκεί έχει υψηλότερο IQ.

Και φυσικά, δεν θα αποδείκνυε τίποτα για το αν στρώνει ή όχι το κρεβάτι του.

Η έρευνα του 2013 εξέτασε κυρίως εργασιακά περιβάλλοντα και όχι τις πρωινές συνήθειες των ανθρώπων στο σπίτι.

Τι έδειξαν οι επόμενες έρευνες;

Η αρχική μελέτη απέκτησε μεγάλη δημοσιότητα, αλλά η επιστημονική συζήτηση δεν σταμάτησε εκεί.

Το 2019, ερευνητές δημοσίευσαν στο Frontiers in Psychology μια μελέτη με τίτλο «Workspace Disorder Does Not Influence Creativity and Executive Functions».

Στόχος τους ήταν να εξετάσουν ξανά αν η ακαταστασία ενός εργασιακού χώρου επηρεάζει τη δημιουργικότητα και τις εκτελεστικές γνωστικές λειτουργίες.

Τα αποτελέσματα δεν επιβεβαίωσαν την αρχική υπόθεση. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη δημιουργικότητα ή στις εκτελεστικές λειτουργίες ανάμεσα στους συμμετέχοντες που εργάστηκαν σε τακτοποιημένα και σε ακατάστατα γραφεία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η αρχική μελέτη ήταν άχρηστη. Δείχνει όμως ότι η σχέση ανάμεσα στο περιβάλλον και στη δημιουργικότητα είναι πιο σύνθετη από όσο παρουσιάζεται συχνά.

Δεν υπάρχει, επομένως, επιστημονική βάση για να ισχυριστούμε ότι η ακαταστασία αποτελεί ένδειξη ευφυΐας.

Γιατί μας αρέσει τόσο πολύ η ιδέα ότι η ακαταστασία είναι ένδειξη εξυπνάδας;

Ίσως επειδή όλοι έχουμε κάποιες μικρές συνήθειες που δεν ταιριάζουν με την εικόνα του απόλυτα οργανωμένου ανθρώπου.

Το ακατάστατο γραφείο, τα ρούχα που περιμένουν στην καρέκλα, τα βιβλία που βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία του σπιτιού ή το κρεβάτι που παραμένει άστρωτο μέχρι το βράδυ είναι καθημερινές εικόνες για πολλούς ανθρώπους.

Όταν μια viral ανάρτηση μάς λέει ότι αυτές οι συνήθειες μπορεί να κρύβουν ένα ιδιαίτερα δημιουργικό μυαλό, είναι εύκολο να ταυτιστούμε.

Υπάρχει, επίσης, μια ενδιαφέρουσα πλευρά στην κουλτούρα των social media: η τάση να μετατρέπουμε καθημερινές συμπεριφορές σε χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

Δεν είσαι απλώς ανοργάνωτος. Είσαι δημιουργικός. Δεν καθυστερείς να απαντήσεις στα μηνύματα. Είσαι ανεξάρτητος. Δεν στρώνεις το κρεβάτι. Ίσως είσαι ιδιοφυΐα.

Αυτές οι ερμηνείες είναι διασκεδαστικές, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται με επιστημονικά συμπεράσματα.

Τελικά, πρέπει να στρώνουμε το κρεβάτι μας κάθε πρωί;

Η απάντηση είναι πολύ πιο απλή από όσο θα ήθελαν οι διαδικτυακές θεωρίες.

Αν σου αρέσει να ξυπνάς και να βλέπεις ένα τακτοποιημένο υπνοδωμάτιο, δεν υπάρχει λόγος να αλλάξεις συνήθεια. Αν πάλι θεωρείς ότι το στρώσιμο του κρεβατιού είναι μια περιττή πρωινή υποχρέωση, δεν υπάρχει επιστημονικός λόγος να αισθάνεσαι ενοχές.

Η οργάνωση του χώρου μπορεί να βοηθά ορισμένους ανθρώπους να αισθάνονται μεγαλύτερη ηρεμία και έλεγχο στην καθημερινότητά τους. Άλλοι λειτουργούν πιο άνετα μέσα σε ένα λιγότερο αυστηρό περιβάλλον.

Το σημαντικό είναι να ξεχωρίζουμε τις προσωπικές προτιμήσεις από τις γενικές επιστημονικές αλήθειες.

Και μια μικρή πρακτική λεπτομέρεια: από πλευράς υγιεινής, ο τακτικός αερισμός των κλινοσκεπασμάτων είναι χρήσιμος. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να βιαζόμαστε να καλύψουμε αμέσως το κρεβάτι με το πάπλωμα μόλις σηκωθούμε.

Το συμπέρασμα: Η ιδιοφυΐα δεν μετριέται από το πάπλωμα

Μπορείς να είσαι εξαιρετικά έξυπνος και να στρώνεις το κρεβάτι σου κάθε πρωί. Μπορείς επίσης να είσαι δημιουργικός, να έχεις πρωτότυπες ιδέες και να αφήνεις το υπνοδωμάτιό σου λίγο πιο ακατάστατο από όσο θα ήθελες.

Αυτό που δεν μπορείς να κάνεις είναι να χρησιμοποιήσεις το άστρωτο κρεβάτι ως απόδειξη υψηλής ευφυΐας.

Η επιστήμη έχει εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην τάξη, την ακαταστασία και τη δημιουργική σκέψη, αλλά δεν έχει καταλήξει ότι οι ακατάστατοι άνθρωποι είναι εξυπνότεροι.

Οπότε, αν αύριο το πρωί δεν στρώσεις το κρεβάτι σου, μπορείς να το αφήσεις έτσι χωρίς τύψεις. Απλώς μην ξεχάσεις να ενημερώσεις την επιστήμη ότι μόλις ανακάλυψες το μυστικό της ιδιοφυΐας!

Συχνές ερωτήσεις

Είναι οι άνθρωποι που δεν στρώνουν το κρεβάτι τους πιο έξυπνοι;

Όχι. Δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη συνήθεια συνδέεται με υψηλότερη ευφυΐα ή IQ.

Η ακαταστασία βοηθά τη δημιουργικότητα;

Μια μελέτη του 2013 έδειξε ότι ένα ακατάστατο εργασιακό περιβάλλον συνδέθηκε με πιο δημιουργικές ιδέες σε συγκεκριμένο πείραμα. Ωστόσο, μεταγενέστερη έρευνα του 2019 δεν επιβεβαίωσε το εύρημα.

Τι έδειξε η έρευνα του Πανεπιστημίου της Μινεσότα;

Έδειξε ότι οι συμμετέχοντες σε ακατάστατο περιβάλλον παρήγαγαν ιδέες που αξιολογήθηκαν ως πιο δημιουργικές σε μια συγκεκριμένη δοκιμασία, ενώ οι συμμετέχοντες σε τακτοποιημένο χώρο έδειξαν μεγαλύτερη προτίμηση σε συμβατικές επιλογές.

Πρέπει να στρώνουμε το κρεβάτι μας κάθε πρωί;

Δεν υπάρχει ένας επιστημονικός κανόνας που να επιβάλλει το καθημερινό στρώσιμο. Πρόκειται κυρίως για προσωπική συνήθεια και επιλογή.