Γιατί αξίζει να ζούμε σαν λογιστές – Και γιατί στην πραγματικότητα το κάνουμε ήδη

Άρθρο για το Makattack.gr | Lifestyle – Ψυχολογία – Καθημερινότητα

Οι λογιστές έχουν συνδεθεί στη συλλογική μας φαντασία με αριθμούς, υπολογιστικά φύλλα, οικονομικές καταστάσεις και ατελείωτες ώρες μπροστά από έναν υπολογιστή. Τι θα συνέβαινε, όμως, αν η λογιστική δεν αφορούσε αποκλειστικά τα χρήματα, αλλά αποτελούσε έναν τρόπο να κατανοούμε και να οργανώνουμε ολόκληρη τη ζωή μας;

Η αλήθεια είναι ότι, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, όλοι λειτουργούμε αρκετές φορές σαν λογιστές. Υπολογίζουμε, συγκρίνουμε, αξιολογούμε, κρατάμε νοερούς λογαριασμούς και προσπαθούμε να διατηρήσουμε ισορροπίες. Όχι μόνο στα οικονομικά μας, αλλά και στις σχέσεις, στην εργασία και στις καθημερινές μας επιλογές.

Αυτή είναι η ενδιαφέρουσα προσέγγιση του Jack Campbell, υποψήφιου διδάκτορα στη Λογιστική και τη Λογοδοσία στο Dublin City University, σε άρθρο του στο The Conversation.

Η λογιστική δεν είναι μόνο αριθμοί και χρήματα

Η λογιστική συγκαταλέγεται στις παλαιότερες μορφές επικοινωνίας στην ανθρώπινη ιστορία. Η ίδια η λέξη συνδέεται με την καταμέτρηση, τον υπολογισμό και την αποτίμηση. Με την πάροδο του χρόνου, η έννοιά της περιορίστηκε κυρίως στη διαχείριση οικονομικών στοιχείων και στη δουλειά των επαγγελματιών λογιστών.

Ωστόσο, υπάρχει και μια ευρύτερη ερμηνεία: λογιστική είναι, μεταξύ άλλων, ο τρόπος με τον οποίο καταγράφουμε, εξηγούμε και αιτιολογούμε τη συμπεριφορά μας απέναντι στους άλλους.

Με αυτή την έννοια, δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς από ισολογισμούς και οικονομικές καταστάσεις για να λειτουργεί ως λογιστής. Αρκεί να παρακολουθεί όσα συμβαίνουν γύρω του, να αξιολογεί τις επιλογές του και να προσπαθεί να εξηγήσει τις αποφάσεις του.

Από τον οικογενειακό προϋπολογισμό μέχρι τις καθημερινές επιλογές

Το πιο απλό παράδειγμα καθημερινής λογιστικής βρίσκεται μέσα στο ίδιο μας το σπίτι.

Όταν υπολογίζουμε τα μηνιαία έξοδα, πληρώνουμε τους λογαριασμούς, συγκρίνουμε τις τιμές στο σούπερ μάρκετ ή προσπαθούμε να βάλουμε κάποια χρήματα στην άκρη, εφαρμόζουμε στην πράξη βασικές αρχές οικονομικής διαχείρισης.

Ακόμη και ένα παιδί που αποταμιεύει το χαρτζιλίκι του σε έναν κουμπαρά κάνει κάτι αντίστοιχο: καταγράφει νοερά τους διαθέσιμους πόρους του και αποφασίζει πώς θα τους αξιοποιήσει.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με την αντίληψη του Αριστοτέλη για την οικονομία ως διαχείριση του νοικοκυριού. Η οικονομική σκέψη, επομένως, δεν ξεκινά απαραίτητα από τις επιχειρήσεις και τις τράπεζες. Ξεκινά από τις καθημερινές ανάγκες και την προσπάθεια να οργανώσουμε καλύτερα όσα διαθέτουμε.

Οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν και αυτές τον δικό τους «ισολογισμό»

Η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση της συγκεκριμένης θεωρίας βρίσκεται πέρα από τα οικονομικά.

Στην καθημερινότητά μας, συχνά αξιολογούμε τις σχέσεις μας μέσα από μια άτυπη διαδικασία ανταλλαγής. Θυμόμαστε ποιος μας βοήθησε, ποιος στάθηκε δίπλα μας σε μια δύσκολη στιγμή, αν ανταποκριθήκαμε σε μια υποχρέωση ή αν κάποιος δεν κράτησε τον λόγο του.

Δεν πρόκειται για έναν πραγματικό οικονομικό ισολογισμό, αλλά για μια μορφή κοινωνικής αποτίμησης που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις σχέσεις μας.

Ακόμη και στον επαγγελματικό χώρο, όταν καλούμαστε να εξηγήσουμε μια απόφαση ή να παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της δουλειάς μας σε μια αξιολόγηση, ουσιαστικά παρουσιάζουμε τον δικό μας απολογισμό.

Το ίδιο συμβαίνει όταν γράφουμε μια κριτική για ένα προϊόν που αγοράσαμε στο διαδίκτυο. Περιγράφουμε την εμπειρία μας, αξιολογούμε το αποτέλεσμα και μεταφέρουμε πληροφορίες σε άλλους ανθρώπους, βοηθώντας τους να αποφασίσουν.

Τα social media και η κοινωνική λογοδοσία

Ο Campbell επεκτείνει αυτή την ιδέα και σε δύο ακόμη πεδία: τις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα τραγούδια κοινωνικής διαμαρτυρίας.

Μια ανάρτηση στα social media δεν είναι απλώς μια δημοσίευση. Είναι ένας τρόπος να παρουσιάσουμε τις σκέψεις μας, να εξηγήσουμε τη στάση μας και να επικοινωνήσουμε με μια ευρύτερη κοινότητα.

Αντίστοιχα, ένα τραγούδι διαμαρτυρίας μεταφέρει ένα μήνυμα, εκφράζει μια συλλογική εμπειρία και μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο διεκδίκησης και κοινωνικής αλλαγής.

Και στις δύο περιπτώσεις, οι άνθρωποι μεταφέρουν πληροφορίες, διαμορφώνουν αντιλήψεις και επηρεάζουν τις σχέσεις τους με τους γύρω τους.

Αυτό ακριβώς είναι που διαφοροποιεί την ευρύτερη έννοια της λογιστικής από την απλή αριθμητική: η επικοινωνία και η ανάγκη να εξηγούμε όσα κάνουμε.

Γιατί έχουμε ανάγκη να δίνουμε λογαριασμό;

Υπάρχει, βέβαια, μια σημαντική σύνδεση ανάμεσα στη λογιστική και τη λογοδοσία.

Όταν κάποιος μας ζητά να εξηγήσουμε μια συμπεριφορά ή μια απόφαση, δεν αναζητά πάντα απλώς πληροφορίες. Μπορεί να θέλει να διαπιστώσει αν αναλάβαμε τις ευθύνες μας και αν οι πράξεις μας ανταποκρίνονται σε όσα έχουμε υποσχεθεί.

Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Όταν ζητάμε από κάποιον να εξηγήσει τη στάση του, ουσιαστικά του ζητάμε να αναλάβει την ευθύνη των επιλογών του.

Αυτή η διαδικασία δεν έχει απαραίτητα αρνητικό χαρακτήρα. Μπορεί να βοηθήσει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης, στη διατήρηση της διαφάνειας και στην καλύτερη κατανόηση μεταξύ των ανθρώπων.

Η ζωή δεν είναι ισολογισμός, αλλά χρειάζεται ισορροπία

Το πιο αισιόδοξο στοιχείο αυτής της προσέγγισης είναι ότι η καθημερινή «λογιστική» δεν αφορά μόνο τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες μας. Μπορεί να αποκαλύψει και όλα εκείνα που μας συνδέουν με τους άλλους.

Όταν αποταμιεύουμε μαζί με φίλους για ένα ταξίδι, όταν μοιραζόμαστε μια μουσική εμπειρία σε μια συναυλία ή όταν συνεργαζόμαστε για έναν κοινό στόχο, δημιουργούμε σχέσεις αμοιβαιότητας και κοινές προσδοκίες.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό που καταγράφουμε δεν είναι χρήματα, αλλά στιγμές, συναισθήματα, εμπιστοσύνη και κοινές εμπειρίες.

Ίσως, λοιπόν, η πραγματική αξία της λογιστικής να βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην ανθρώπινη φύση από όσο πιστεύουμε. Δεν αφορά μόνο το τι έχουμε, τι ξοδεύουμε ή τι μας περισσεύει. Αφορά και το πώς σχετιζόμαστε με τους άλλους, πώς εξηγούμε τις επιλογές μας και πώς προσπαθούμε να διατηρήσουμε μια ισορροπία στη ζωή μας.

Τελικά, δεν χρειάζεται να γίνουμε όλοι λογιστές. Χρειάζεται απλώς να αναγνωρίσουμε ότι ήδη χρησιμοποιούμε πολλές από τις αρχές της λογιστικής στην καθημερινότητά μας. Και ίσως αυτή η συνειδητοποίηση να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα όχι μόνο τα οικονομικά μας, αλλά και τις σχέσεις μας με τους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω μας.

Πηγή έμπνευσης: Jack Campbell, Dublin City University, άρθρο στο The Conversation. Διαβάστε το πρωτότυπο άρθρο.