Σε μια νέα, ψηφιακή εποχή περνούν οι αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας, με την επιστράτευση της τεχνητής νοημοσύνης στη μάχη κατά της εισιτηριοδιαφυγής και των βανδαλισμών. Ο σταθμός του ΗΣΑΠ στον Περισσό επιλέχθηκε ως το σημείο εκκίνησης για την πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοποριακού συστήματος, όπου κάμερες AI θα ελέγχουν σε πραγματικό χρόνο τις κινήσεις των επιβατών.
Το νέο αυτό μέτρο αναμένεται να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα στους ελέγχους, προκαλώντας ήδη ποικίλες αντιδράσεις γύρω από την αποτελεσματικότητά του αλλά και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Πώς λειτουργούν οι «έξυπνες» κάμερες στον Περισσό
Οι νέες κάμερες που τοποθετήθηκαν στον σταθμό του Περισσού δεν καταγράφουν απλώς εικόνα, αλλά είναι εξοπλισμένες με ειδικό λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης. Το σύστημα είναι προγραμματισμένο να αναγνωρίζει συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς και να «χτυπά» συναγερμό στις εξής περιπτώσεις:
- Διέλευση χωρίς επικύρωση: Εντοπίζει επιβάτες που προσπαθούν να περάσουν τις μπάρες κολλώντας πίσω από κάποιον νόμιμο επιβάτη (tailgating).
- Παραβίαση των θυρών: Σημαίνει συναγερμό αν κάποιος επιχειρήσει να πηδήξει πάνω από τις περιστρεφόμενες μπάρες ή να τις ανοίξει με τη βία.
- Ύποπτες κινήσεις για βανδαλισμούς: Το λογισμικό αναγνωρίζει αν κάποιος κρατά σπρέι ή αντικείμενα που υποδηλώνουν πρόθεση καταστροφής της δημόσιας περιουσίας, ειδοποιώντας άμεσα την ασφάλεια του σταθμού.
Τι ισχύει με τα Προσωπικά Δεδομένα: Σύμφωνα με τις πρώτες διευκρινίσεις των αρμόδιων φορέων, το σύστημα AI έχει σχεδιαστεί ώστε να μην προβαίνει σε ταυτοποίηση προσώπων (facial recognition). Αντίθετα, αναλύει αποκλειστικά τις σωματικές κινήσεις και τη γεωμετρία της διέλευσης, προκειμένου να είναι συμβατό με τους αυστηρούς κανόνες του GDPR.
Τι αλλάζει στα πρόστιμα και τους ελέγχους
Στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της εισιτηριοδιαφυγής, έχουν αυστηροποιηθεί τα πρόστιμα, τα οποία για κανονικό εισιτήριο αυξάνονται από τα 72 στα 100 ευρώ, ενώ για μειωμένο εισιτήριο από τα 30 στα 50 ευρώ.
Ωστόσο, προβλέπεται μείωση του προστίμου στο μισό για όσους διαθέτουν ή αποκτήσουν κάρτα απεριορίστων διαδρομών, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης μετά την παράβαση.
Επιπλέον, σε περιπτώσεις δολιοφθοράς, όπως καταστροφή εξοπλισμού στους σταθμούς, προβλέπεται αυτεπάγγελτη δίωξη, ενώ σε περιστατικά βίας κατά εργαζομένων εφαρμόζονται διαδικασίες αυτεπάγγελτης ποινικής δίωξης και δυνατότητα επιβολής κοινωφελούς εργασίας, όπως για εργασίες αποκατάστασης ζημιών.
| Τομέας | Μέχρι Σήμερα | Με το Νέο Σύστημα AI |
| Εντοπισμός Παραβατών | Δειγματοληπτικός έλεγχος από ελεγκτές στις αποβάθρες. | Ψηφιακή καταγραφή κάθε παράνομης διέλευσης σε πραγματικό χρόνο. |
| Αποτροπή Βανδαλισμών | Επέμβαση αφού έχει σημειωθεί η καταστροφή (μέσω video wall). | Έγκαιρη προειδοποίηση πριν ο δράστης ολοκληρώσει την πράξη του. |
| Διαχείριση Προσωπικού | Φύλακες διασκορπισμένοι σε τυχαία σημεία. | Στόχευση των δυνάμεων ασφαλείας ακριβώς στο σημείο του συμβάντος. |
Το πλάνο επέκτασης στο δίκτυο της ΣΤΑΣΥ
Ο σταθμός του Περισσού λειτουργεί ως «μοντέλο δοκιμών». Εάν το πιλοτικό πρόγραμμα στεφθεί με επιτυχία και αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα στη μείωση της εισιτηριοδιαφυγής, το πλάνο της ΣΤΑΣΥ προβλέπει την επέκταση του συστήματος με κάμερες AI και σε άλλους κομβικούς σταθμούς του Μετρό και του ΗΣΑΠ, όπου παρατηρούνται αυξημένα ποσοστά παραβατικότητας.
Στόχος του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών είναι η μείωση της «μαύρης τρύπας» στα έσοδα των αστικών συγκοινωνιών, αλλά και η εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας για το επιβατικό κοινό, ειδικά κατά τις βραδινές ώρες.
