Υπάρχουν βιβλία που σε κερδίζουν με το συναίσθημα και άλλα που σε κερδίζουν με την ευφυΐα τους. Το βιβλίο “Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί” της Έλεν Ντε Γουίτ από τις εκδόσεις ΔΩΜΑ ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Πρόκειται για μια σύντομη αλλά πυκνή νουβέλα, που ακροβατεί ανάμεσα στη σάτιρα, τον μεταμοντέρνο σχολιασμό και την ψυχρή παρατήρηση ενός κόσμου που λειτουργεί με όρους εικόνας, τάσεων και εμπορικότητας.
Η Ντε Γουίτ καταπιάνεται με τον χώρο της μόδας και –σε δεύτερο επίπεδο– με την εκδοτική βιομηχανία, φωτίζοντας με λεπτή ειρωνεία τον τρόπο με τον οποίο το «προσωπικό βίωμα» μετατρέπεται σε προϊόν. Η γραφή της είναι κοφτή, ελεγχόμενη, σχεδόν αποστασιοποιημένη. Δεν επιδιώκει τη συγκίνηση· αντιθέτως, τηρεί μια ψυχρή απόσταση από τα γεγονότα, αφήνοντας τον αναγνώστη να διαβάσει πίσω από τις λέξεις.
Αυτό το στοιχείο αποτελεί και ένα από τα μεγαλύτερα ατού του βιβλίου. Η πρωταγωνίστρια αντιμετωπίζει τις καταστάσεις με έναν τρόπο σχεδόν κλινικό, χωρίς συναισθηματικές εξάρσεις ή δραματοποιήσεις. Η στάση αυτή λειτουργεί εύστοχα ως σχόλιο πάνω στην εποχή μας: μια εποχή όπου ακόμη και το τραύμα, η απώλεια ή η δημιουργικότητα συσκευάζονται και επαναπροσδιορίζονται ώστε να γίνουν «εύπεπτα» και εμπορεύσιμα.
Ταυτόχρονα, το βιβλίο διαθέτει χιούμορ – συχνά υπόγειο, άλλοτε πιο εμφανές. Υπάρχουν στιγμές που χαμογελάς, όχι γιατί κάτι είναι αστείο με την κλασική έννοια, αλλά γιατί αναγνωρίζεις την ειρωνεία και την ακρίβεια της παρατήρησης. Η συγγραφέας ξέρει πού να χτυπήσει και το κάνει χωρίς φωνές.
Ωστόσο, δεν είναι ένα βιβλίο που θα αγγίξει όλους το ίδιο. Όσοι δεν έχουν ιδιαίτερη σχέση με τον κόσμο της μόδας ή της εκδοτικής βιομηχανίας ίσως κουραστούν σε ορισμένα σημεία, όπου οι λεπτομέρειες γίνονται πιο εξειδικευμένες και λιγότερο άμεσες. Εκεί το κείμενο δείχνει να απευθύνεται σε ένα πιο συγκεκριμένο αναγνωστικό κοινό, κάτι που ενδεχομένως δημιουργεί μια απόσταση.
Σε τελική ανάλυση, Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί είναι ένα έξυπνο, καυστικό και καλογραμμένο βιβλίο, που δεν επιδιώκει να συγκινήσει αλλά να προβληματίσει. Δεν είναι έργο μεγάλης συναισθηματικής έντασης, είναι όμως ένα κείμενο με καθαρή ματιά, σαφή στόχο και έντονη συγγραφική ταυτότητα.
Βαθμολογία: ⭐⭐⭐ / 5
Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί για την οξύνοια και τη σάτιρά του — όχι απαραίτητα για να σε παρασύρει, αλλά για να σου δείξει με κομψό τρόπο πώς λειτουργεί ο μηχανισμός πίσω από τις λέξεις, τις τάσεις και τις ιστορίες που καταναλώνουμε.
