Νέα έρευνα υποστηρίζει ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) έχουν σχεδιαστεί για να προκαλούν έντονη επιθυμία και καταναγκαστική κατανάλωση, παρόμοια με τα τσιγάρα. Οι επιστήμονες προτείνουν ότι η διαχείρισή τους θα πρέπει να ακολουθεί κανόνες παρόμοιους με αυτούς για τον καπνό, όπως περιορισμούς στη διαφήμιση, επισήμανση και φορολόγηση.
Ερευνητές από τα πανεπιστήμια Χάρβαρντ, Ντιουκ και Μίσιγκαν, δημοσίευσαν τη μελέτη τους στο Milbank Quarterly, συγκρίνοντας τον τρόπο που σχεδιάζονται, διαφημίζονται και διανέμονται τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με τα προϊόντα καπνού.
Σχεδιασμός και εθιστικές ιδιότητες
Η καθηγήτρια ψυχολογίας Άσλι Γκίαρχαρντ επισημαίνει ότι προϊόντα όπως αναψυκτικά, γλυκά και φαστ φουντ προορίζονται λιγότερο για κανονική διατροφή και περισσότερο για να προκαλούν έντονη επιθυμία, γρήγορη κατανάλωση και επαναλαμβανόμενη χρήση.
Η μελέτη τονίζει ότι η βιομηχανία τροφίμων έχει σχεδιάσει τα προϊόντα της έτσι ώστε να μεγιστοποιεί την ευχαρίστηση και την κατανάλωση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ρυθμιστικής παρέμβασης που να αφορά τον τρόπο προώθησης και σχεδίασης των τροφίμων.
Κίνδυνοι για την υγεία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αυξάνεται παγκοσμίως και σχετίζεται με:
- καρδιαγγειακά νοσήματα
- καρκίνους
- διαβήτη
- μεταβολικά νοσήματα
- παχυσαρκία
Συνηθισμένα παραδείγματα περιλαμβάνουν έτοιμα γεύματα, κατεψυγμένες πίτσες, ζαχαρούχα δημητριακά, μπισκότα, λουκάνικα, παγωτά, παναρισμένα στικ κοτόπουλου και στιγμιαία νουντλς.
Τα τρόφιμα όπως τα τσιγάρα
Η ανάλυση δείχνει ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα έχουν κοινά χαρακτηριστικά με τα τσιγάρα: ξεκινούν από φυσικές ουσίες με μικρό εθιστικό δυναμικό και επανασχεδιάζονται βιομηχανικά ώστε να μεγιστοποιούν κατανάλωση, ευχαρίστηση και κέρδη.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η συζήτηση για την κατανάλωση UPFs πρέπει να μετατοπιστεί από την ατομική ευθύνη στη λογοδοσία των εταιρειών παραγωγής.
Προτεινόμενα μέτρα
Η μελέτη προτείνει μέτρα αντίστοιχα με αυτά για τον καπνό:
- φόρους σε τρόφιμα με χαμηλή διατροφική αξία
- περιορισμούς στη διαφήμιση, ειδικά για παιδιά
- περιορισμένη διαθεσιμότητα σε νοσοκομεία και σχολεία
- σαφή επισήμανση που να δείχνει τον βαθμό επεξεργασίας και τους πιθανούς κινδύνους
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι όροι όπως «χαμηλά λιπαρά» ή «υψηλή πρωτεΐνη» δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το προϊόν είναι υγιεινό, καθώς συχνά κρύβουν υψηλά επεξεργασμένα τρόφιμα.
