Για χρόνια, η ευθύνη για μια υγιή εγκυμοσύνη θεωρούνταν σχεδόν αποκλειστικά υπόθεση της γυναίκας. Οι μέλλουσες μητέρες καλούνταν να διακόψουν το αλκοόλ και το κάπνισμα, να προσέχουν τη διατροφή τους και να αλλάξουν τον τρόπο ζωής τους για το καλό του μωρού.
Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα αλλάζουν πλήρως την εικόνα: η υγεία του πατέρα πριν από τη σύλληψη μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την ανάπτυξη του παιδιού.
Τι αποκαλύπτει μεγάλη μελέτη
Σύμφωνα με μεγάλη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο The Lancet, παράγοντες όπως:
- κατανάλωση αλκοόλ
- κάπνισμα
- βάρος
- διατροφή
- ψυχική υγεία
στους άνδρες πριν τη σύλληψη, μπορούν να επηρεάσουν τόσο την εγκυμοσύνη όσο και τη μακροχρόνια υγεία των παιδιών.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι άνδρες αποτελούν «σημαντικό κρίκο» για την υγεία των επόμενων γενεών, αλλά η προετοιμασία τους παραμένει υποτιμημένη σε έρευνα και πολιτικές υγείας.
Αλκοόλ και κάπνισμα: Κίνδυνοι πριν καν ξεκινήσει η εγκυμοσύνη
Τα στοιχεία δείχνουν ότι:
- Η κατανάλωση αλκοόλ από τον πατέρα πριν τη σύλληψη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών
- Το κάπνισμα και άλλες συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν το σπέρμα και την ανάπτυξη του εμβρύου
Ο καθηγητής Allan Pacey από το University of Manchester σημειώνει ότι ο ρόλος του άνδρα εξακολουθεί να υποτιμάται, παρά τη σημασία του.
Πτώση στη γονιμότητα – Όχι μόνο θέμα ποσότητας
Η μελέτη έρχεται σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας για την ανδρική γονιμότητα, καθώς προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι ο αριθμός σπερματοζωαρίων παγκοσμίως έχει μειωθεί πάνω από 50% από το 1973 έως το 2018.
Όμως οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν είναι μόνο η ποσότητα, αλλά και η ποιότητα του σπέρματος που επηρεάζεται από:
- παχυσαρκία
- έλλειψη άσκησης
- κακή διατροφή
- στρες
- περιβαλλοντικούς παράγοντες
Ψυχική υγεία πατέρα: Ο «αόρατος» παράγοντας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ψυχική υγεία των ανδρών.
Έρευνες δείχνουν ότι:
- Παιδιά πατέρων με κατάθλιψη έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν και τα ίδια
- Άνδρες με ιστορικό άγχους ή κατάθλιψης βιώνουν μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση κατά την εγκυμοσύνη της συντρόφου
Παράλληλα, τραυματικές εμπειρίες παιδικής ηλικίας, όπως φτώχεια ή παραμέληση, μπορούν να επηρεάσουν τη μελλοντική συμπεριφορά και τη γονεϊκή συμμετοχή.
Ο ρόλος του πατέρα στην εγκυμοσύνη
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η ενεργή συμμετοχή του πατέρα έχει άμεσα οφέλη:
- Οι γυναίκες ακολουθούν πιο υγιεινές συνήθειες
- Μειώνονται τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης
- Βελτιώνονται τα αποτελέσματα της εγκυμοσύνης
Αντίθετα, προβλήματα ψυχικής υγείας του πατέρα μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά όλη την οικογένεια.
«Δεν είναι μόνο ευθύνη της μητέρας»
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποκλειστική εστίαση στις γυναίκες μεταφέρει άδικα όλο το βάρος της ευθύνης σε αυτές.
Τονίζουν ότι χρειάζεται:
- εκπαίδευση ανδρών πριν τη σύλληψη
- καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας
- αντιμετώπιση κοινωνικών και ψυχικών ανισοτήτων
Το συμπέρασμα που αλλάζει τα δεδομένα
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η βελτίωση της υγείας των αγοριών και των νέων ανδρών μπορεί να επηρεάσει θετικά:
- την εγκυμοσύνη
- την ανάπτυξη των παιδιών
- την υγεία των οικογενειών για γενιές
Με απλά λόγια: η «προετοιμασία για εγκυμοσύνη» δεν είναι μόνο γυναικεία υπόθεση.
