Καθένας τη λοβιτούρα του. Και εξηγούμαι, μιλώντας επί προσωπικού.
Παράδειγμα πρώτο: Ο μαντρότοιχος
Σενάριο 1: Είμαι απλός ιδιώτης. Λόγω των βροχών έπεσε ο μαντρότοιχος στο κτήμα μου στην επαρχία. Έπρεπε να τον ξαναστήσω εδώ και τώρα.
Η πρώτη λύση – η θεσμικά σωστή – ήταν να φέρω μηχανικό, να γίνει μελέτη και να εκδοθεί άδεια εργασιών μικρής κλίμακας από την πολεοδομία.
Επιπλέον κόστος: περίπου 1.500 ευρώ.
Επιπλέον χρόνος: άγνωστος. Γραφειοκρατία.
Ο τοίχος όμως έπρεπε να φτιαχτεί άμεσα.
Και πάμε στη λύση Νο2.
Ο γείτονας με σύστησε σε έναν έμπειρο εργολάβο, κολλητό του δημάρχου. Θα ξεκινούσε αύριο. Χωρίς χαρτιά. Χωρίς πολεοδομίες. Χωρίς καθυστερήσεις. Χωρίς τα επιπλέον 1.500 ευρώ.
Αλλά και χωρίς υπογραφή. Χωρίς ευθύνη.
Μαντέψτε ποια λύση προτίμησα.
Κακώς; Κακώς.
Όμως όσοι έχετε περάσει παρόμοιες περιπέτειες με το κράτος, ξέρετε. Αλλωστε όλα τα αυθαίρετα στην Ελλάδα έτσι χτίστηκαν.
Και τώρα ας μεγαλώσουμε την εικόνα.
Παράδειγμα δεύτερο: Η περίπτωση ΒΙΟΛΑΝΤΑ
Είμαι εργοστασιάρχης. Φιλόδοξος. Με ιδέες. Με ρυθμό ανάπτυξης. Η εταιρεία μου πάει σφαίρα. Ετοιμάζεται για το επόμενο μεγάλο της άλμα.
Είμαι δημοφιλής, αγαπητός, περίβλεπτος στην μικρή κοινωνία της ιδιαίτερης πατρίδας μου – στην οποία επέλεξα να στήσω τις επιχειρήσεις μου. Θέλω να παρουσιάζομαι ως το ανθρώπινο πρόσωπο του καπιταλισμού.
Οι εργαζόμενοί μου με αγαπούν, με ξέρουν, τους βοηθώ. Είμαι ίσως περίπτωση μπαρμπα Γιάννη Λάτση, που όταν από περαματάρης έγινε εφοπλιστής, προίκισε όλες τις ανύπαντρες ορφανές κοπέλες στην πατρίδα του το Κατάκωλο. Το ρομαντικά ανθρώπινο πρόσωπο του καπιταλισμού. Αν αυτό υπάρχει.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται το ελληνικό κουσούρι.
Περνάω τους αρχικούς ελέγχους λειτουργίας και τελειώνω εκεί.
Στους επόμενους; Όχι.
Δεν μπαίνω ξανά στα γρανάζια. Δεν περιμένω εγκρίσεις. Δεν καθυστερώ επεκτάσεις.
Γιατί κάθε νέος έλεγχος σημαίνει καθυστέρηση. Κόστος. Εμπλοκή. Ρίσκο να «κολλήσει» η επέκταση.
Φέρνω τον γνωστό εργολάβο που ξέρω εδώ και χρόνια. Φτιάχνει ό,τι χρειάζεται νύχτα. Σωλήνες, υπόγεια, προσθήκες. Χωρίς προδιαγραφές. Χωρίς διαδικασίες.
Και έτσι, η ΒΙΟΛΑΝΤΑ λειτουργεί. Μεγαλώνει. Κερδίζει.
Μέχρι που κάτι πάει στραβά.
Το ερώτημα που αποφεύγουμε
Ποιος φταίει τελικά;
Ο «πειρατής» εργοστασιάρχης;
Ή το κράτος που δεν ελέγχει;
Το κράτος που εμφανίζεται μόνο για να μαζέψει τα συντρίμμια και τα πτώματα;
Το κράτος που δεν είχε αντιληφθεί τίποτα όλα τα χρόνια λειτουργίας της ΒΙΟΛΑΝΤΑ;
Γιατί οι κανονισμοί δεν υπάρχουν για να τους αγνοούμε.
Να ξεκαθαρίσουμε κάτι: Ο καπιταλισμός δεν είναι απλό πράγμα.
Οσο πιο σωστά λειτουργεί, τόσο πιο ασφυκτικό είναι το πλαίσιο ελέγχου.
Οι κανόνες είναι δυο: Πρώτος: Ο επιχειρηματίας διευκολύνεται όσο γίνεται περισσότερο.
Δεύτερος: Ο επιχειρηματίας ελέγχεται εξονυχιστικά.
Σε αυτό το υπέροχο κράτος που έχουμε στήσει, σε αυτόν τον Βαλκάνιο κοτζαμπάσικο Καπιταλισμό, δεν ισχύει ούτε το πρώτο ούτε το δεύτερο. Είμαστε ό,τι να,ναι.
Υπάρχει ένα σύστημα που λειτουργεί αποσπασματικά. Και όταν έρθει η κρίση – όπως στην περίπτωση της ΒΙΟΛΑΝΤΑ – αναζητούμε ενόχους.
Η ΒΙΟΛΑΝΤΑ είναι σύμπτωμα, όχι εξαίρεση
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ένας εργοστασιάρχης.
Το πρόβλημα είναι ένας μηχανισμός που:
- Δεν ελέγχει στην ώρα του.
- Δεν επιβραβεύει τη νομιμότητα.
- Δεν τιμωρεί έγκαιρα την αυθαιρεσία.
Όταν γδέρνεται το προσωπείο του «δυναμικού επιχειρηματία», αυτό που αποκαλύπτεται δεν είναι απλώς ένα πρόσωπο που σαπίζει.
Είναι ένας μηχανισμός σε αποσύνθεση.
Και όσο δεν αλλάζει, η επόμενη ΒΙΟΛΑΝΤΑ δεν θα είναι έκπληξη.
Θα είναι αναμενόμενο αποτέλεσμα.
Γιώργος Κυπαρίσσης
