Καθώς τα ρολόγια θα προχωρήσουν μια ώρα μπροστά αυτήν την Κυριακή, πολλοί ανησυχούν για την απώλεια ύπνου. Τώρα, κορυφαίοι επιστήμονες καλούν να καταργηθεί η αλλαγή ώρας (Daylight Saving Time – DST), επισημαίνοντας ότι μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, τροχαίων ατυχημάτων και προβλημάτων ύπνου.
Ο Δρ John O’Neill, ειδικός στους κυτταρικούς ρυθμούς στο Cambridge–based Medical Research Council Laboratory of Molecular Biology, τονίζει ότι η αλλαγή ώρας φέρνει «μικρούς αλλά σημαντικούς» κινδύνους.
«Η αλλαγή ώρας δεν προσφέρει πλέον ουσιαστικό όφελος, ενώ εκθέτει τον οργανισμό σε ένα σύνολο σημαντικών κινδύνων», αναφέρει. «Είναι σαν να υποβάλλεται όλη η χώρα σε ένα “jet lag” μιας ώρας ταυτόχρονα. Παρατηρείται αύξηση καρδιακών επεισοδίων και εγκεφαλικών, αλλά και περισσότερα τροχαία ατυχήματα τις ημέρες μετά την αλλαγή.»
Η ιστορία και ο σκοπός της αλλαγής ώρας
Η πρακτική ξεκίνησε το 1916 για να αξιοποιηθούν οι ώρες ημέρας και να αυξηθεί η παραγωγικότητα των εργαζομένων κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τα ρολόγια προχωρούν μία ώρα μπροστά την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου και επιστρέφουν μία ώρα πίσω την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου.
Η θεωρία λέει ότι η επιπλέον ηλιοφάνεια κατά τη διάρκεια της εργασίας είναι ωφέλιμη. Ωστόσο, ο Δρ O’Neill προειδοποιεί ότι το σώμα μας δεν είναι έτοιμο για τέτοια ξαφνική αλλαγή:
«Όταν πιέζουμε το καρδιαγγειακό σύστημα μια ώρα νωρίτερα, αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιακού επεισοδίου ή εγκεφαλικού, ειδικά για μεγαλύτερα ή λιγότερο υγιή άτομα.»
Η απώλεια ύπνου κατά την προώθηση των ρολογιών μπορεί να προκαλέσει γενική κόπωση σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Ορισμένες μελέτες δείχνουν αύξηση περίπου 6% στα θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα μετά την αλλαγή ώρας την άνοιξη.
Οι επιπτώσεις στη νοητική λειτουργία
Η Δρ Katie Barge, ψυχολόγος, εξηγεί ότι ακόμα και μικρές αλλαγές στον ύπνο και τον κιρκαδικό ρυθμό επηρεάζουν τη συγκέντρωση, την αντίδραση και την ακρίβεια στις αποφάσεις. Οι εργαζόμενοι σε βάρδιες, οι οδηγοί και όσοι εργάζονται σε απαιτητικά χειρωνακτικά καθήκοντα είναι πιο ευάλωτοι σε λάθη και ατυχήματα τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή.
Μακροχρόνιοι κίνδυνοι
Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η διαφορά μεταξύ φυσικής ώρας και βιολογικού ρολογιού μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, όπως λευχαιμία, καρκίνο του στομάχου, των πνευμόνων και του μαστού. Δεδομένου ότι η αλλαγή ώρας προκαλεί παρόμοιο “χρονικό στρες”, ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι μπορεί να έχει αντίστοιχες επιπτώσεις.
Αντιρρήσεις και πλεονεκτήματα
Ο Finn Burridge, επικοινωνιολόγος επιστήμης στο Royal Observatory Greenwich, επισημαίνει ότι η αλλαγή ώρας μειώνει την ανάγκη για τεχνητό φωτισμό, ενισχύει τον τουρισμό και επιτρέπει περισσότερες δραστηριότητες τις απογευματινές ώρες.
Ωστόσο, πρόσφατη ανασκόπηση 157 μελετών από 36 χώρες διαπίστωσε αυξημένο αριθμό καρδιακών επεισοδίων και τροχαίων ατυχημάτων όταν τα ρολόγια προχωρούν μπροστά, ενώ η επιστροφή της ώρας το φθινόπωρο μειώνει τα ατυχήματα και τη θνησιμότητα, αλλά αυξάνει την εγκληματικότητα με σωματική βλάβη.
Οι ερευνητές τόνισαν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για να καθοριστεί η σχέση κόστους–οφέλους της αλλαγής ώρας.
«Η δημόσια συζήτηση συχνά παρουσιάζει την αλλαγή ώρας ως ξεκάθαρα καλή ή κακή, αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη», λέει η Δρ Aiste Steponenaite. «Οι πολιτικοί χρειάζονται στοιχεία που αντικατοπτρίζουν τόσο τους κινδύνους όσο και τα οφέλη — όχι υποθέσεις.»
