Η συμφωνία για κατάπαυση πυρός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται πως αποτρέπει, τουλάχιστον προσωρινά, μια επικίνδυνη κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Λίγο πριν από την κρίσιμη προθεσμία που είχε θέσει η Ουάσινγκτον, ο πρόεδρος Donald Trump ανακοίνωσε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε μια «οριστική» συμφωνία ειρήνης και αποδέχθηκε μια δίμηνη εκεχειρία για να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας
Η εξέλιξη αυτή ήρθε λίγο πριν τις 20:00 (ώρα Ουάσινγκτον), όταν έληγε το τελεσίγραφο για ενδεχόμενα μαζικά πλήγματα των ΗΠΑ σε ιρανικές ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές.
Η συμφωνία εξαρτάται από βασικές προϋποθέσεις:
- Διακοπή των εχθροπραξιών από το Ιράν
- Πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ στη διεθνή ναυσιπλοΐα
- Έναρξη εντατικών διαπραγματεύσεων διάρκειας δύο εβδομάδων
Η Τεχεράνη δηλώνει ότι θα επιτρέψει τη διέλευση πλοίων, διατηρώντας ωστόσο τον έλεγχο της περιοχής.
Μια δύσκολη πολιτική ισορροπία
Η συμφωνία προσέφερε στον Τραμπ μια διέξοδο από ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο δίλημμα: είτε να προχωρήσει σε στρατιωτική κλιμάκωση είτε να υποχωρήσει, ρισκάροντας την αξιοπιστία του.
Παρότι η εκεχειρία προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, δεν αποτελεί οριστική λύση. Οι επόμενες δύο εβδομάδες αναμένεται να είναι κρίσιμες, καθώς ΗΠΑ και Ιράν θα προσπαθήσουν να καταλήξουν σε μια μόνιμη συμφωνία.
Οι αγορές αντέδρασαν θετικά:
- Οι τιμές πετρελαίου υποχώρησαν κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι
- Τα αμερικανικά χρηματιστήρια σημείωσαν άνοδο
Το κλίμα δείχνει συγκρατημένη αισιοδοξία ότι αποφεύχθηκε το χειρότερο σενάριο.
Έντονες αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Οι δηλώσεις του Τραμπ προκάλεσαν πολιτική θύελλα στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Δημοκρατικοί πολιτικοί άσκησαν σφοδρή κριτική, ενώ ακόμη και μέλη των Ρεπουμπλικανών εξέφρασαν επιφυλάξεις.
Ο Chuck Schumer κατηγόρησε όσους δεν αντιδρούν ότι φέρουν ευθύνη για τις συνέπειες, ενώ ο Joaquin Castro αμφισβήτησε ευθέως την καταλληλότητα του προέδρου.
Από την πλευρά των Ρεπουμπλικανών, πολιτικοί όπως ο Ron Johnson και η Lisa Murkowski εξέφρασαν ανησυχίες για τις επιθετικές δηλώσεις, χαρακτηρίζοντάς τες επικίνδυνες και αναποτελεσματικές.
Τα ανοιχτά μέτωπα
Παρά την πρόοδο, σημαντικά ζητήματα παραμένουν άλυτα:
- Η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν
- Η επιρροή της χώρας σε περιφερειακές δυνάμεις, όπως οι αντάρτες Χούθι
- Οι όροι ελέγχου των Στενών του Ορμούζ
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Abbas Araghchi δήλωσε ότι η χώρα θα αναστείλει τις «αμυντικές επιχειρήσεις» και θα επιτρέψει ασφαλή διέλευση, ενώ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ αποδέχθηκαν το γενικό πλαίσιο μιας πρότασης 10 σημείων.
Η πρόταση αυτή περιλαμβάνει:
- Απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή
- Άρση οικονομικών κυρώσεων
- Αποζημιώσεις για τις ζημιές του πολέμου
- Διατήρηση ιρανικού ελέγχου στα Στενά
Όροι που θεωρούνται δύσκολο να γίνουν αποδεκτοί πλήρως από την Ουάσινγκτον.
Μια προσωρινή νίκη με αβέβαιο μέλλον
Η συμφωνία μπορεί να θεωρηθεί μια μερική πολιτική επιτυχία για τον Τραμπ, καθώς πέτυχε αποκλιμάκωση μετά από έντονη πίεση.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα παραμένει εύθραυστο. Η εκεχειρία αποτελεί προσωρινή λύση και όχι οριστική ειρήνη, ενώ το μακροπρόθεσμο κόστος – τόσο πολιτικό όσο και γεωπολιτικό – δεν έχει ακόμη αποτιμηθεί.
