Η στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στις 3 Ιανουαρίου στη Βενεζουέλα, που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, προκάλεσε έντονες διεθνείς αντιδράσεις. Η ενέργεια αυτή θεωρείται τόσο τολμηρή όσο και παράνομη σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. To έγκυρο the Conversation αναλύει διεξοδικά την κατάσταση όπως διαμορφώνεται.
Η πρόθεση των ΗΠΑ να αναλάβουν τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η δήλωση της κυβέρνησης Τραμπ ότι σκοπεύει να «διοικήσει» προσωρινά τη Βενεζουέλα, επιδιώκοντας παράλληλα τον έλεγχο των τεράστιων πετρελαϊκών της αποθεμάτων.
Η Βενεζουέλα, ανεξαρτήτως των εσωτερικών πολιτικών της προβλημάτων, παραμένει αναγνωρισμένο κυρίαρχο κράτος με πλήρη κυριαρχία επί των φυσικών του πόρων.
Διεθνές δίκαιο και κυριαρχία των φυσικών πόρων
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, κάθε κράτος διατηρεί μόνιμη κυριαρχία επί των φυσικών του πόρων. Οποιαδήποτε κατάσχεση βενεζουελάνικου πετρελαίου από τις ΗΠΑ συνιστά επιπλέον παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Παρά ταύτα, η Ουάσιγκτον δεν επικαλέστηκε διεθνείς νομικές βάσεις για τις ενέργειές της.
Η χρήση του αμερικανικού εσωτερικού δικαίου αντί του διεθνούς
Η κυβέρνηση Τραμπ επέλεξε να βασιστεί αποκλειστικά στο αμερικανικό εσωτερικό δίκαιο, αγνοώντας τους διεθνείς κανόνες. Πρόκειται για μια νέα στρατηγική χωρίς διεθνή νομική νομιμοποίηση.
Η αντιπαράθεση των ΗΠΑ με το καθεστώς Μαδούρο
Τόσο η πρώτη όσο και η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ έχουν εκφράσει έντονη εχθρότητα απέναντι στον Νικολάς Μαδούρο, εστιάζοντας:
- Στη μετανάστευση από τη Λατινική Αμερική
- Στη διακίνηση ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ
Τα ζητήματα αυτά αποτέλεσαν βασικά θέματα της προεκλογικής εκστρατείας του 2024 και του κινήματος MAGA.
Η αμφισβήτηση της νομιμότητας της προεδρίας Μαδούρο
Οι αμφισβητούμενες εκλογές του 2018 και του 2024 έθεσαν υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα της κυβέρνησης Μαδούρο. Ωστόσο, η πολιτική νομιμοποίηση ενός καθεστώτος δεν αποτελεί νομικό έρεισμα για στρατιωτική επέμβαση.
Η σύλληψη Μαδούρο και το ζήτημα της ασυλίας αρχηγού κράτους
Η σύλληψη ενός εν ενεργεία αρχηγού κράτους στο προεδρικό του μέγαρο και η μεταφορά του στις ΗΠΑ εντός 24 ωρών αποτελεί πρωτοφανές γεγονός.
Η ασυλία αρχηγού κράτους φαίνεται να παρακάμπτεται, καθώς οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν τη νομιμότητα της προεδρίας Μαδούρο.
Επιβολή νόμου ή κατάχρηση εξουσίας;
Οι ΗΠΑ επεκτείνουν την εξωεδαφική εφαρμογή του δικαίου τους:
- Με στρατιωτικά πλήγματα σε σκάφη διακίνησης ναρκωτικών
- Με κατασχέσεις πετρελαιοφόρων σε διεθνή ύδατα
- Με τη σύλληψη πολιτικών ηγετών ξένων κρατών
- Η πρακτική αυτή ενισχύει τον αμερικανικό εξαιρετισμό έναντι του διεθνούς δικαίου.
Οι συνέπειες για τον ΟΗΕ και τη διεθνή κοινότητα
Παρότι οι ενέργειες των ΗΠΑ παραβιάζουν τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ, ο Οργανισμός παραμένει ουσιαστικά ανίσχυρος λόγω του δικαιώματος βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Τρία κρίσιμα σημεία που πρέπει να παρακολουθήσουμε:
1. Η ευκολία επιβολής αμερικανικών κυρώσεων
Άτομα, οργανισμοί και εταιρείες μπορούν να στοχοποιηθούν με βάση πολιτικές σκοπιμότητες.
2. Η αδυναμία του ΟΗΕ να περιορίσει τις ΗΠΑ
Το διεθνές σύστημα ασφαλείας δείχνει τα όριά του.
3. Οι επιπτώσεις στους συμμάχους των ΗΠΑ
Ενδεχόμενη κλιμάκωση μπορεί να ενεργοποιήσει υποχρεώσεις του ΝΑΤΟ και του ANZUS.
Συμπέρασμα – Παγκόσμιες επιπτώσεις του αμερικανικού παρεμβατισμού
Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίσουν αυτή την πολιτική μονομερούς επέμβασης, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στη Βενεζουέλα αλλά ενδέχεται να επηρεάσουν ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.
Πηγή: The Conversation
