Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ξανά κοντά σε στρατιωτική αναμέτρηση με το Ιράν. Όμως αυτή τη φορά, οι συνθήκες είναι διαφορετικές — και ίσως πιο επικίνδυνες.
Ο Donald Trump εμφανίζεται πιο αποφασισμένος από ποτέ. Μετά τους βομβαρδισμούς ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων και τις πρόσφατες επιδείξεις ισχύος, η Ουάσιγκτον αυξάνει την πίεση στην Τεχεράνη για πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού της προγράμματος. Η στρατιωτική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή θυμίζει εποχές Πολέμου στο Ιράκ.
Το POLITICO ζήτησε από επτά κορυφαίους ειδικούς να αξιολογήσουν το γεωπολιτικό ρίσκο από την επίθεση στο Ιράν και να εκτιμήσουν αν ο κόσμος βαδίζει προς νέα, ανεξέλεγκτη κρίση.
Ryan Crocker: «Δεν θα υπάρξει υπαναχώρηση αυτή τη φορά»
Ο διπλωμάτης Ryan Crocker εκτιμά ότι η Τεχεράνη δύσκολα θα αποδεχτεί αμερικανικές απαιτήσεις για μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου και περιορισμό βαλλιστικών πυραύλων.
Κατά την άποψή του, τα περιορισμένα πλήγματα μπορεί να κλιμακωθούν σε εκτεταμένη επιχείρηση αποκεφαλισμού της ηγεσίας του καθεστώτος. Το πρόβλημα; Χωρίς χερσαία επέμβαση, οι ΗΠΑ δεν θα μπορούν να ελέγξουν τις εξελίξεις μετά από μια πιθανή κατάρρευση εξουσίας.
Jonathan Panikoff: «Χωρίς σαφή στρατηγική, τα ρίσκα αυξάνονται»
Ο αναλυτής του Atlantic Council προειδοποιεί ότι στρατιωτικά πλήγματα χωρίς ξεκάθαρο τελικό στόχο ενδέχεται να προκαλέσουν ευρύτερη ιρανική απάντηση — όχι μόνο με πυραυλικές επιθέσεις, αλλά και με κυβερνοεπιθέσεις ή τρομοκρατικά χτυπήματα παγκοσμίως.
Εάν η Τεχεράνη θεωρήσει ότι απειλείται η επιβίωση του καθεστώτος του Ali Khamenei,η αντίδραση μπορεί να είναι πολύ πιο σκληρή από ό,τι αναμένει η Ουάσιγκτον.
Dennis Ross: «Ένα επικίνδυνο παιχνίδι νεύρων»
Ο πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή θεωρεί ότι και οι δύο πλευρές δεν επιθυμούν ολοκληρωτικό πόλεμο. Ωστόσο, η αμοιβαία εσφαλμένη εκτίμηση προθέσεων μπορεί να οδηγήσει σε κλιμάκωση.
Ο Ross εκτιμά ότι ο βασικός στόχος της Ουάσιγκτον είναι να εμποδίσει την ανασυγκρότηση του πυρηνικού προγράμματος, όχι απαραίτητα η αλλαγή καθεστώτος. Το ερώτημα είναι αν η Τεχεράνη θα το εκλάβει ως υπαρξιακή απειλή.
Ray Takeyh: «Οι πόλεμοι αποκτούν δική τους δυναμική»
Ο αναλυτής του Council on Foreign Relations επισημαίνει ότι στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς ξεκάθαρο στρατηγικό σχέδιο ενδέχεται να οδηγήσουν σε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Μια ιρανική επίθεση που θα προκαλέσει αμερικανικές απώλειες θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα βομβαρδισμών.
Παρά τη στρατιωτική αδυναμία του Ιράν, η κλιμάκωση δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Arash Azizi: «Η συμφωνία παραμένει πιθανότερη από τον πόλεμο»
Ο συγγραφέας του βιβλίου What Iranians Want εκτιμά ότι, παρά τους κινδύνους, η ιρανική ηγεσία πιθανότατα θα προτιμήσει μια διαπραγματευτική λύση από έναν γενικευμένο πόλεμο.
Ωστόσο, δεν αποκλείει επιθέσεις σε ισραηλινούς στόχους ή ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, εάν η πίεση αυξηθεί υπερβολικά.
Robin Wright: «Η κοινή γνώμη στις ΗΠΑ αντιτίθεται»
Η αναλύτρια εξωτερικής πολιτικής τονίζει ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν στηρίζει μια νέα στρατιωτική εκστρατεία. Παράλληλα, μέλη του Κογκρέσου αμφισβητούν τη νομική εξουσιοδότηση για νέο πόλεμο χωρίς έγκριση.
Οι εμπειρίες από Ιράκ και Αφγανιστάν λειτουργούν ως προειδοποίηση για απρόβλεπτες συνέπειες.
Ian Bremmer: «Περιορισμένα πλήγματα πιο πιθανό σενάριο»
Ο πρόεδρος του Eurasia Group θεωρεί ότι τα ρίσκα περιορισμένων επιθέσεων είναι διαχειρίσιμα. Ωστόσο, ένα σενάριο αποσταθεροποίησης ή πλήρους αποκεφαλισμού της ηγεσίας θα μπορούσε να προκαλέσει επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, ακόμη και διαταραχή στα στενά του Ορμούζ — με σοβαρές συνέπειες για τις τιμές πετρελαίου.
Συμπέρασμα: Πόσο μεγάλο είναι το γεωπολιτικό ρίσκο;
Η γενική εικόνα από τους επτά αναλυτές είναι σαφής: το γεωπολιτικό ρίσκο από την επίθεση στο Ιράν είναι υψηλότερο και λιγότερο προβλέψιμο από προηγούμενες κρίσεις.
Κανείς δεν επιθυμεί γενικευμένο πόλεμο. Όμως σε ένα περιβάλλον αμοιβαίας καχυποψίας, στρατιωτικής πίεσης και πολιτικής αβεβαιότητας, ακόμη και ένα «περιορισμένο» πλήγμα μπορεί να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή — και πέρα από αυτήν.
