Η επίθεση στο Ιράν επαναφέρει στο προσκήνιο από τους αναλυτές τον κίνδυνο αναταράξεων στις αγορές ενέργειας και ενδεχόμενη αύξηση στις τιμές πετρελαίου και καυσίμων. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δημιουργούν νέα ρίσκα για την προσφορά από μια περιοχή που διαχειρίζεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής και διαμετακόμισης πετρελαίου.
Γιατί η επίθεση στο Ιράν επηρεάζει τις τιμές πετρελαίου
Η κοινή στρατιωτική δράση ΗΠΑ και Ισραήλ αναμένεται να έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες, με τους καταναλωτές να ενδέχεται να δουν αυξήσεις στις τιμές βενζίνης τις επόμενες εβδομάδες.
Τα πρώτα σαφή σημάδια αντίδρασης των αγορών θα φανούν με το άνοιγμα των ασιατικών χρηματιστηρίων την Κυριακή το βράδυ. Ωστόσο, το εύρος και η διάρκεια της σύγκρουσης παραμένουν αβέβαια.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα βασικά σημεία που μπορεί να καθορίσουν την πορεία των αγορών ενέργειας.
1. Strait of Hormuz: Το κρίσιμο πέρασμα πετρελαίου
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί στρατηγικό «λαιμό μπουκαλιού», καθώς διακινεί περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και σχεδόν το 20% των φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το Ιράν έχει στο παρελθόν απειλήσει με κλείσιμο του περάσματος. Παρότι αναλυτές του Eurasia Group εκτιμούν ότι ακόμη και σε περίπτωση ιρανικών αντιποίνων η πλήρης διακοπή της ροής θεωρείται περιορισμένη λόγω πιθανής παρέμβασης των ΗΠΑ, ο κίνδυνος παραμένει. Σύμφωνα με το Bloomberg, ορισμένα δεξαμενόπλοια ήδη αποφεύγουν την περιοχή.
2. Διαταραχή της ιρανικής παραγωγής και των εξαγωγών
Το Ιράν είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός του OPEC, εξάγοντας περίπου 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, κυρίως προς την China.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στον τερματικό σταθμό Kharg, από όπου διεκπεραιώνεται σχεδόν το σύνολο των ιρανικών εξαγωγών. Ενδεχόμενη ζημιά εκεί θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση άνοδο στις τιμές πετρελαίου.
3. Πιθανά ιρανικά αντίποινα σε άλλους παραγωγούς
Το πιο σοβαρό σενάριο για τις αγορές ενέργειας θα ήταν επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις άλλων χωρών του Κόλπου. Σύμφωνα με ανάλυση του Center for Strategic & International Studies, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αφαιρέσει σημαντικό μέρος από τα περίπου 18 εκατ. βαρέλια ημερησίως μη ιρανικών εξαγωγών της περιοχής.
Ένα τέτοιο πλήγμα θα οδηγούσε σε απότομη και έντονη αύξηση των τιμών πετρελαίου διεθνώς.
Η γενική εικόνα στις αγορές ενέργειας
Η επίθεση στο Ιράν σημειώνεται σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου είναι σχετικά επαρκής και η ζήτηση αυξάνεται με μέτριο ρυθμό. Πρόσφατα, οι τιμές άγγιξαν τα υψηλότερα επίπεδα από το περασμένο καλοκαίρι λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων.
Ωστόσο, η αύξηση της παραγωγής έχει ξεπεράσει τη ζήτηση, γεγονός που προσφέρει μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών στον Λευκό Οίκο ώστε να αποφευχθεί μια ακραία εκτόξευση στις τιμές βενζίνης.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US, Joseph Brusuelas, σημειώνει ότι ιστορικά οι αυξήσεις τιμών λόγω εντάσεων στη Μέση Ανατολή είναι συνήθως προσωρινές και σταδιακά επανέρχονται σε προ κρίσης επίπεδα.
Από την πλευρά της GasBuddy, ο Patrick De Haan εκτιμά πιθανή άνοδο 5%–10% στις τιμές πετρελαίου, επισημαίνοντας όμως τις μεγάλες αβεβαιότητες. Η μέση τιμή βενζίνης στις ΗΠΑ διαμορφώνεται γύρω στα 3 δολάρια/γαλόνι και ενδέχεται να κινηθεί προς τα 3,10–3,15 δολάρια το επόμενο διάστημα, λαμβάνοντας υπόψη και εποχικούς παράγοντες, όπως η μετάβαση σε θερινά μείγματα καυσίμων.
Παράλληλα, η S&P Global διαθέτει χάρτη με τις βασικές πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν, τις οποίες παρακολουθούν στενά οι επενδυτές.
Τι αναμένεται από το OPEC+
Ο συνασπισμός OPEC+, που περιλαμβάνει τη Ρωσία, έχει προγραμματισμένη συνεδρίαση για την αναθεώρηση των επιπέδων παραγωγής.
Αρχικά αναμενόταν αύξηση κατά 137.000 βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, σύμφωνα με το Reuters, ενδέχεται να εξεταστεί μεγαλύτερη ενίσχυση της παραγωγής λόγω της νέας κρίσης.
Συμπέρασμα: Επίθεση στο Ιράν και αγορές ενέργειας
Η επίθεση στο Ιράν αυξάνει τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και ενισχύει τον κίνδυνο ανόδου στις τιμές πετρελαίου και καυσίμων. Παρότι τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν ότι τέτοιες αυξήσεις συχνά είναι προσωρινές, οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, στις ιρανικές εξαγωγές και στις αποφάσεις του OPEC+ θα καθορίσουν την επόμενη φάση των αγορών ενέργειας.
