Η πρόσφατη αύξηση των επιθέσεων καρχαριών στην ανατολική ακτή της Αυστραλίας έχει προκαλέσει ανησυχία, αλλά οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα αρπακτικά δεν στρέφονται εσκεμμένα κατά των ανθρώπων. Αντιθέτως, παράγοντες όπως η κλιματική αλλαγή και οι περιβαλλοντικές συνθήκες φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο.
Τέσσερις επιθέσεις μέσα σε δύο ημέρες
Μόλις 48 ώρες χρειάστηκαν για να καταγραφούν τέσσερις απρόκλητες επιθέσεις. Ένα 12χρονο αγόρι μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο με σοβαρά τραύματα στο λιμάνι του Σίδνεϊ στις 18 Ιανουαρίου και δυστυχώς υπέκυψε. Την επόμενη μέρα, ένας 11χρονος είδε τη σανίδα του να καταστρέφεται από καρχαρία στην παραλία Dee Why, ενώ λίγες ώρες αργότερα ένας άνδρας δέχθηκε επίθεση στο κοντινό προάστιο Manly. Στις 20 Ιανουαρίου, ένας σέρφερ τραυματίστηκε στο στήθος από καρχαρία περίπου 300 χλμ. βορειότερα.
Αυτά τα περιστατικά έχουν πυροδοτήσει εκκλήσεις για θανατώσεις καρχαριών, αλλά ειδικοί τονίζουν ότι η εστίαση στις εντυπωσιακές ειδήσεις δεν αντικατοπτρίζει την αλήθεια των οικοσυστημάτων.
Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής
Ο δρ Νίκολας Ρέι, ειδικός στη δυναμική του μεγάλου λευκού καρχαρία στο Nottingham Trent University, υποστηρίζει ότι η δημοσιογραφική κάλυψη συνήθως δημιουργεί μια «ενιαία αφήγηση κινδύνου», ενώ η Αυστραλία φιλοξενεί πάνω από 180 είδη καρχαριών με διαφορετικές συμπεριφορές και οικολογικές συνήθειες.
Τα πρόσφατα δεδομένα δαγκωμάτων δείχνουν ότι πολλά περιστατικά σημειώθηκαν κοντά σε εκβολές ποταμών και στο λιμάνι του Σίδνεϊ μετά από έντονες βροχοπτώσεις. Κάθε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1℃ αυξάνει την υγρασία κατά περίπου 7%, οδηγώντας σε ισχυρότερες βροχοπτώσεις που μεταβάλλουν την αλατότητα και τη θερμοκρασία του νερού στα παράκτια οικοσυστήματα.
Οι καρχαρίες-ταύροι, εμπλεκόμενοι στο πρόσφατο κύμα, προσελκύονται από πλημμυρισμένα οικοσυστήματα, καθώς τα θηράματά τους μετακινούνται λόγω των μεταβαλλόμενων συνθηκών. Η αστική απορροή, οι αλλαγές στα ποτάμια και η αλιευτική δραστηριότητα επηρεάζουν τη συγκέντρωση των ψαριών, αυξάνοντας τον κίνδυνο για κολύμβηση ή σέρφινγκ κοντά σε εκβολές μετά από πλημμύρες.
«Η απορροή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά προσελκύει ψάρια-δόλωμα και οι καρχαρίες-ταύροι τα ακολουθούν», εξηγεί ο δρ Ρέι. «Κατά τους θερμότερους μήνες, οι καρχαρίες παραμένουν σε περιοχές όπως το λιμάνι του Σίδνεϊ όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία και εισρέει γλυκό νερό.»
Μύθος: Οι καρχαρίες κυνηγούν ανθρώπους
Μεγάλοι λευκοί καρχαρίες επίσης επηρεάζονται από το κλίμα, καθώς η κατανομή τους συνδέεται με τα θηράματα και τις θαλάσσιες συνθήκες, όπως θερμοκρασιακά μέτωπα. Ο δρ Ρέι καταρρίπτει τον μύθο ότι οι καρχαρίες κυνηγούν ανθρώπους: τα περισσότερα δαγκώματα είναι αποτέλεσμα λανθασμένης ταυτοποίησης ή εξερευνητικής συμπεριφοράς, με τα αρπακτικά να βασίζονται σε αισθήσεις όπως ηλεκτρικά πεδία και δονήσεις και όχι στην όραση.
«Τα δαγκώματα είναι αποτέλεσμα της σύνθετης αλληλεπίδρασης της κλιματικής αλλαγής, της δυναμικής των οικοσυστημάτων και της ανθρώπινης δραστηριότητας», λέει ο ειδικός. «Αν συνεχίσουμε να παρουσιάζουμε κάθε περιστατικό ως εχθρική επίθεση, χάνουμε την ευκαιρία να ερευνήσουμε πώς η ανθρώπινη παρέμβαση και οι περιβαλλοντικές συνθήκες επηρεάζουν τα παράκτια οικοσυστήματα.»
Συμπέρασμα
Η αύξηση των επιθέσεων καρχαριών δεν οφείλεται σε σκόπιμη επιθετικότητα, αλλά σε περιβαλλοντικές μεταβολές που αλλάζουν τις συνήθειες των ειδών. Η κλιματική αλλαγή, οι πλημμύρες και οι αλλαγές στις εκβολές ποταμών δημιουργούν συνθήκες που αυξάνουν την πιθανότητα επαφής ανθρώπων και καρχαριών.
