Τα drone Shahed αποτελούν ιρανικής ανάπτυξης μη επανδρωμένα αεροσκάφη επίθεσης μίας χρήσης, τα οποία χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας. Με χαμηλό κόστος και δυνατότητα μαζικής εκτόξευσης, έχουν αλλάξει τα δεδομένα στην αντιαεροπορική άμυνα από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή.
Σε αντίθεση με τα κλασικά UAV επιτήρησης που επιστρέφουν στη βάση τους, τα Shahed λειτουργούν ως «πυρομαχικά περιπλάνησης» (loitering munitions). Πρόκειται ουσιαστικά για όπλα αυτοκαταστροφικής πρόσκρουσης, τα οποία πλήττουν τον στόχο τους και καταστρέφονται κατά την έκρηξη.
Πώς λειτουργούν τα Shahed στην πράξη
Η επιχειρησιακή τους λογική είναι απλή:
Το drone ακολουθεί προγραμματισμένη πορεία προς την περιοχή-στόχο, μπορεί να παραμείνει για σύντομο διάστημα πάνω από αυτήν και τελικά προσκρούει, ενεργοποιώντας την πολεμική του κεφαλή.
Αυτό το μοντέλο τα καθιστά ιδανικά για επιθέσεις κορεσμού — δηλαδή μαζικές εκτοξεύσεις φθηνών ιπτάμενων στόχων που “μπουκώνουν” τα ραντάρ, τα αποθέματα πυραύλων και τις δυνατότητες αντίδρασης της αντιαεροπορικής άμυνας.
Τεχνικά χαρακτηριστικά του Shahed 136
Το πιο γνωστό μοντέλο της οικογένειας είναι το Shahed 136. Οι διαθέσιμες τεχνικές εκτιμήσεις περιγράφουν:
- Αεροδυναμικό σχήμα τύπου δέλτα
- Έλικα ώθησης στο πίσω μέρος
- Απλό εμβολοφόρο κινητήρα
Ενδεικτικά χαρακτηριστικά που συναντώνται σε αναλύσεις:
- Μήκος περίπου 3,5 μέτρα
- Άνοιγμα πτερύγων περίπου 2,5 μέτρα
- Βάρος κοντά στα 200 κιλά
- Μέγιστη ταχύτητα περίπου 185 χλμ./ώρα
Εμβέλεια
Οι εκτιμήσεις για την επιχειρησιακή εμβέλεια διαφέρουν, κάτι αναμενόμενο λόγω μεταβολών στη διαμόρφωση και στο φορτίο.
Ανάλυση του Royal United Services Institute (RUSI) τοποθετεί τη ρεαλιστική εμβέλεια του Shahed 136 περίπου μεταξύ 1.350 και 1.500 χιλιομέτρων, βάσει συγκρίσεων με το μικρότερο Shahed 131 και εκτιμήσεων για τη χωρητικότητα καυσίμου.
Πολεμική κεφαλή
Οι περισσότερες αναλύσεις αναφέρουν εκρηκτική κεφαλή περίπου 40 κιλών. Παράλληλα, υπάρχουν αναφορές για τροποποιήσεις που φτάνουν ακόμη και τα 90 κιλά σε ορισμένες εκδόσεις, με πιθανό αντίκτυπο στην εμβέλεια και στην ευελιξία πτήσης.
Γιατί χαρακτηρίζονται «μαζικά και φθηνά»
Διεθνή μέσα όπως το Reuters τα περιγράφουν ως ιρανικής ανάπτυξης drones αυτοκαταστροφικής πρόσκρουσης που αξιοποιούνται σε τακτικές επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς.
Η The Guardian τα εντάσσει στη λογική της «οικονομίας φθοράς», όπου η χαμηλή τιμή και η δυνατότητα μαζικής παραγωγής αποκτούν στρατηγική σημασία.
Οι Financial Times έχουν επισημάνει ότι οι επιθέσεις κατά κύματα προσαρμόζονται συνεχώς, αλλάζοντας προφίλ πτήσης και διαδρομές ώστε να αυξάνουν τις πιθανότητες διάσπασης της αντιαεροπορικής άμυνας.
Πού έχουν χρησιμοποιηθεί τα drone Shahed
Στην Ουκρανία
Κατά τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει εκτενώς Shahed σε επιθέσεις εναντίον ενεργειακών και αστικών υποδομών. Σύμφωνα με αναφορές του Reuters, ο Ουκρανός πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy έχει δηλώσει ότι δεκάδες χιλιάδες ιρανικής προέλευσης drones εκτοξεύτηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Στο Ισραήλ (Απρίλιος 2024)
Κατά την ιρανική επίθεση με drones και πυραύλους τον Απρίλιο του 2024, το Shahed 136 βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Η The Washington Post το περιέγραψε ως όπλο μεγάλης εμβέλειας με προγραμματισμένους στόχους.
Στο Ιρακινό Κουρδιστάν
Το 2022, οι Islamic Revolutionary Guard Corps χρησιμοποίησαν «drones αυτοκτονίας» σε συνδυασμό με πυραύλους σε επιθέσεις κατά κουρδικών αντικαθεστωτικών ομάδων, σύμφωνα με διεθνή μέσα.
Στην Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα
Αναφορές αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και αμυντικών αναλύσεων συνδέουν συστήματα που χρησιμοποιούν οι Χούθι με τα Shahed 131 και 136, είτε ως ίδιες πλατφόρμες είτε ως παραλλαγές με διαφορετικές ονομασίες.
Το United States Central Command (CENTCOM) έχει ανακοινώσει στο παρελθόν την καταστροφή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο έδαφος, πριν από την εκτόξευσή τους, στο πλαίσιο της περιφερειακής έντασης στην Ερυθρά Θάλασσα.
Συμπέρασμα: Πώς αλλάζουν τα δεδομένα στον σύγχρονο πόλεμο
Τα drone Shahed δεν ξεχωρίζουν για την τεχνολογική τους πολυπλοκότητα, αλλά για τον συνδυασμό χαμηλού κόστους, μεγάλης εμβέλειας και δυνατότητας μαζικής χρήσης.
Σε ένα περιβάλλον όπου η αντιαεροπορική άμυνα βασίζεται σε ακριβά συστήματα αναχαίτισης, η στρατηγική της ποσότητας μετατρέπεται σε καθοριστικό παράγοντα. Και αυτό ακριβώς είναι που καθιστά τα Shahed κομβικό εργαλείο στον σύγχρονο πόλεμο φθοράς.
Πηγή: EURONEWS
