Η δολοφονία Χαμενεΐ και η ρωσική ανησυχία
Όταν πριν μήνες δημοσιογράφος ρώτησε τον Ρώσο πρόεδρο Vladimir Putin πώς θα αντιδρούσε σε ενδεχόμενη εξόντωση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, εκείνος απέφυγε κάθε απάντηση. Ωστόσο, μετά τον θάνατο του Ali Khamenei σε στοχευμένη επιχείρηση με ισραηλινή πρωτοβουλία και αμερικανική υποστήριξη, η Μόσχα δεν μπορούσε να παραμείνει σιωπηλή.
Η επίσημη αντίδραση του Κρεμλίνου χαρακτήρισε τη δολοφονία «έγκλημα» που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Παρά τη σκληρή ρητορική, η ανακοίνωση απέφυγε να κατονομάσει άμεσα τις χώρες που ευθύνονται.
Το σύνδρομο της «πολιορκημένης ηγεσίας»
Η δολοφονία Χαμενεΐ αναβίωσε στη ρωσική πολιτική σκηνή μνήμες από το 2011 και την πτώση του Muammar Gaddafi, μετά την επέμβαση του NATO στη Λιβύη. Οι εικόνες της βίαιης κατάληξης του Λίβυου ηγέτη είχαν προκαλέσει έντονη οργή στον Πούτιν, ο οποίος τις είχε χαρακτηρίσει απόδειξη της «υποκρισίας» της Δύσης.
Σύμφωνα με αναλυτές, η πτώση του Καντάφι αποτέλεσε σημείο καμπής για τη ρωσική πολιτική. Ο Πούτιν, επιστρέφοντας στην προεδρία το 2012, υιοθέτησε πιο συγκρουσιακή στάση απέναντι στη Δύση και ενίσχυσε τα μέτρα εσωτερικού ελέγχου.
Η απομάκρυνση ηγετών που θεωρούνταν σύμμαχοι της Μόσχας, όπως ο Nicolás Maduro και πλέον ο Χαμενεΐ, ενισχύει την αίσθηση περικύκλωσης στο Κρεμλίνο.
Ο Ρόλος των IRGC στο Ιράν
Η εξόντωση του Χαμενεΐ επανέφερε στο επίκεντρο τη σημασία των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης — μια από τις πιο ισχυρές στρατιωτικές και πολιτικο‑οικονομικές δυνάμεις στο Ιράν, με επιρροή τόσο στην εσωτερική όσο και στη διεθνή σκηνή — ένα θέμα που έχει αναλυθεί σε βάθος στο άρθρο για τους «Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC)» στο Makattack.
Η δολοφονία ενός τόσο κεντρικού ηγετικού προσώπου επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες εξουσίας στην Τεχεράνη, αλλά και τις συμμαχίες στην ευρύτερη περιοχή, καθώς οι IRGC αποτελούν πυλώνα στρατιωτικής και πολιτικής επιρροής.
Παράνοια και στρατηγική επιβίωσης
Η δολοφονία Χαμενεΐ αγγίζει δύο βασικά ένστικτα του Ρώσου προέδρου:
- Τον φόβο για τη δική του πολιτική και φυσική επιβίωση.
- Την ανάγκη να επιβληθεί στην Ουκρανία, ανεξαρτήτως κόστους.
Η ρητορική φιλοκυβερνητικών κύκλων στη Ρωσία έγινε πιο επιθετική, με αιχμές κατά της Ουάσινγκτον και προσωπικά κατά του Donald Trump. Παρόλα αυτά, το Κρεμλίνο διατήρησε πιο μετρημένο τόνο, δίνοντας προτεραιότητα στη στρατηγική του στην Ουκρανία.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει προτεραιότητα
Παρά την οργή για το Ιράν, η Μόσχα δεν φαίνεται διατεθειμένη να θυσιάσει τα συμφέροντά της στο ουκρανικό μέτωπο. Η Ρωσία θεωρεί κρίσιμο το πλεονέκτημα που της προσφέρει η πίεση της Ουάσινγκτον προς το Κίεβο και τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Η κρίση στο Ιράν ενδέχεται μάλιστα να αποφέρει έμμεσα οφέλη στη Ρωσία:
- Άνοδο διεθνών τιμών πετρελαίου.
- Πιθανές τριβές μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ.
- Μετατόπιση της αμερικανικής προσοχής από την Ουκρανία.
Ο πυρηνικός αποτρεπτικός παράγοντας
Σε αντίθεση με τον Καντάφι ή τον Χαμενεΐ, ο Πούτιν διαθέτει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο. Ωστόσο, τα πυρηνικά όπλα δεν αποτελούν ασπίδα απέναντι σε εσωτερικές απειλές ή ενδοεξουσιακές συγκρούσεις.
Όπως σημειώνουν πολιτικοί αναλυτές, οι ηγέτες που συγκεντρώνουν υπερβολική εξουσία για μεγάλο χρονικό διάστημα σπάνια αποχωρούν ομαλά από την εξουσία. Η ιστορία δείχνει δύο πιθανά σενάρια: απομάκρυνση ή βίαιο τέλος.
Συμπέρασμα
Η δολοφονία Χαμενεΐ και ο Πούτιν συνδέονται άμεσα σε επίπεδο γεωπολιτικής ψυχολογίας και στρατηγικής ισορροπίας. Το πλήγμα στο Ιράν δεν αποτελεί μόνο περιφερειακή εξέλιξη, αλλά γεγονός που εντείνει την καχυποψία του Κρεμλίνου και ενδέχεται να σκληρύνει περαιτέρω τη ρωσική στάση στην Ουκρανία.
Η Μόσχα μπορεί να εμφανίζεται ψύχραιμη, όμως πίσω από τη διπλωματική γλώσσα διακρίνεται μια βαθύτερη ανησυχία για την ασφάλεια, τη διαδοχή και τη διατήρηση της εξουσίας.
Πηγή: POLITICO
