Η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μοιάζει σήμερα πιο πιθανή από ποτέ. Αυτό εκτιμά ο καθηγητής Τζακ Γκόλντστοουν, ένας από τους πιο γνωστούς ειδικούς σε θέματα Μέσης Ανατολής, μιλώντας στο Euronews για τις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις και τα ρήγματα στο εσωτερικό του καθεστώτος.
Γιατί αυτή τη φορά είναι διαφορετικά τα πράγματα
Ο Γκόλντστοουν είχε προβλέψει ότι το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» δεν θα οδηγούσε άμεσα στην πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, σήμερα κάνει λόγο για μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση για το καθεστώς.
Οι κινητοποιήσεις δεν περιορίζονται πλέον σε φοιτητές ή γυναίκες. Διαδηλώσεις και απεργίες ξεσπούν σε δεκάδες πόλεις, από την Τεχεράνη έως την περιφέρεια, με κοινό παρονομαστή την οικονομική ασφυξία, τον πληθωρισμό και την απογοήτευση από τη θρησκευτική ηγεσία.
Το κλειδί: η μεσαία τάξη
Σύμφωνα με τον καθηγητή, καμία επανάσταση δεν μπορεί να πετύχει χωρίς τη συμμετοχή της μεσαίας τάξης. Αν οι διαμαρτυρίες συνεχιστούν, το κοινωνικό αυτό στρώμα – που πλήττεται άμεσα από την κρίση – μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες.
Θα «σπάσουν» οι δυνάμεις καταστολής;
Μέχρι στιγμής, οι δυνάμεις ασφαλείας δείχνουν πρόθυμες να καταστείλουν βίαια τις κινητοποιήσεις, όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν. Όμως, ο Γκόλντστοουν τονίζει ότι το σημείο καμπής θα έρθει μόνο αν οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) χάσουν την πίστη τους στο καθεστώς.
Πραξικόπημα ή στροφή υπέρ του λαού;
Το ενδεχόμενο στρατιωτικού πραξικοπήματος παραμένει ανοιχτό. Αν οι ηγέτες των IRGC εκτιμήσουν ότι η υπεράσπιση του Αγιατολάχ απειλεί τα οικονομικά και πολιτικά τους συμφέροντα, μπορεί να γυρίσουν την πλάτη στη θρησκευτική ηγεσία ή ακόμη και να συμβάλουν στην απομάκρυνσή της.
Τι ρόλο παίζουν ΗΠΑ και Ισραήλ
Παρά τα όσα συζητούνται, η εξωτερική παρέμβαση δεν θεωρείται καθοριστική. Όπως εξηγεί ο Γκόλντστοουν, η πτώση του καθεστώτος θα κριθεί κυρίως από εσωτερικές εξελίξεις και όχι από ξένες δυνάμεις.
Η «επόμενη μέρα» στο Ιράν
Ακόμη και αν υπάρξει αλλαγή καθεστώτος, οι προκλήσεις θα είναι μεγάλες. Η νέα κυβέρνηση θα χρειαστεί να συνεργαστεί με στελέχη του παλιού συστήματος, ενώ εθνοτικές εντάσεις σε Κουρδιστάν και Αζερμπαϊτζάν μπορεί να πυροδοτήσουν νέα προβλήματα.
Το καλύτερο σενάριο
Το ιδανικό σενάριο, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι μια ειρηνική μετάβαση σε δημοκρατική διακυβέρνηση, με την ανοχή – αν όχι τη στήριξη – των Φρουρών της Επανάστασης και των Basij.
Πηγή: Euronews
