Ο κυνηγός Μαλίκ Κλάιστ, 37 ετών, βρίσκεται πάνω στη βάρκα του στα ανοιχτά της νοτιοδυτικής Γροιλανδίας και, τον Φεβρουάριο, αναζητά φώκιες με τα κιάλια, όμως η καθυστέρηση σχηματισμού θαλάσσιου πάγου τον αναγκάζει να ταξιδεύει πιο μακριά και πιο επικίνδυνα μέσα στα φιόρδ, επηρεάζοντας άμεσα τους παραδοσιακούς τρόπους ζωής και τα εισοδήματα των κυνηγών, ενώ η ασυνήθιστα θερμή χρονιά καταγράφεται και από επίσημα μετεωρολογικά δεδομένα, την ίδια στιγμή που η μείωση του χιονιού και του πάγου πλήττει και τις εκδρομές με σκύλους ελκήθρων, βασική δραστηριότητα για τον τουρισμό.
«Ο κυνηγός Μαλίκ Κλάιστ βρίσκεται πάνω στη βάρκα του, με τα κιάλια στο χέρι, σαρώνει τον ορίζοντα αναζητώντας φώκιες. Όμως, αυτόν τον Φεβρουάριο ο θαλάσσιος πάγος στη νοτιοδυτική Γροιλανδία δεν έχει ακόμη σχηματιστεί, θέτοντας σε κίνδυνο παραδοσιακούς τρόπους ζωής όπως ο δικός του. «Υπό κανονικές συνθήκες οι φώκιες βρίσκονται πάνω στον πάγο ή σε πιο ήρεμα νερά. Σήμερα, όμως, χρειάστηκε να πλεύσουμε μέχρι τα φιόρδ για να τις εντοπίσουμε», λέει ο 37χρονος στο AFP.» Η περιοχή της Αρκτικής βρίσκεται «στην πρώτη γραμμή της υπερθέρμανσης του πλανήτη», καθώς «θερμαίνεται τέσσερις φορές ταχύτερα από τον υπόλοιπο πλανήτη από το 1979», σύμφωνα με μελέτη του 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Nature, με αποτέλεσμα την υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων.
Οι φώκιες βασίζονται στον πάγο για να γεννήσουν, να ξεκουραστούν και για προστασία. Οι κυνηγοί, όπως περιγράφεται, αναγκάζονται ολοένα συχνότερα να κινούνται πιο μακριά κατά μήκος της οδοντωτής ακτής του Σισιούτ, πλοηγούμενοι επί ώρες μέσα στα φιόρδ για να εντοπίσουν θηράματα. Παραδοσιακά, οι βάρκες έβγαιναν κατευθείαν στη θάλασσα, «σπρώχνοντας αργά τον πάγο και δημιουργώντας τρύπες» που προσελκύουν τις φώκιες, οι οποίες ανεβαίνουν στην επιφάνεια για να πάρουν αέρα.
Ωστόσο, χωρίς πάγο, «φυσάει πολύ και τα κύματα είναι πολύ μεγάλα», λέει ο Κλάιστ. Το περασμένο έτος ήταν εξαιρετικά θερμό στην αυτόνομη περιοχή, με «αρκετά ρεκόρ θερμοκρασίας» να καταρρίπτονται, σύμφωνα με το Μετεωρολογικό Ινστιτούτο της Δανίας (DMI). Τον Δεκέμβριο, ο σταθμός Summit, στο ύψος του στρώματος πάγου της Γροιλανδίας, κατέγραψε μέση θερμοκρασία -30,9 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 8,1 C υψηλότερη από τον μέσο όρο του Δεκεμβρίου για την περίοδο 1991-2020. «Επηρεάζει όλα όσα κάνουμε. Επειδή συνήθως γύρω στον Νοέμβριο, Δεκέμβριο έρχονται οι πάγοι. Και φέτος δεν υπάρχει πάγος, οπότε επηρεάζει πολύ τη ζωή μας», λέει ο Κλάιστ.
Οικονομικά προβλήματα και αναβολή κυνηγιού μοσχοβοδιού
Για τον ίδιο λόγο, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναβάλει το ετήσιο χειμερινό κυνήγι μοσχοβοδιού που επρόκειτο να ξεκινήσει στις 31 Ιανουαρίου, καθώς «δεν υπήρχε αρκετό χιόνι και πάγος» για να μεταφερθούν τα μεγάλα ζώα που περιφέρονται στην αρκτική τούνδρα πίσω από το Κανγκερλουσουάκ, όπου βρίσκονται κυρίως, περίπου 165 χιλιόμετρα μακριά.
Η Γροιλανδία δεν διαθέτει δρόμους που να συνδέουν τις πόλεις της, με αποτέλεσμα η μεταφορά να εξαρτάται από τις χειμερινές συνθήκες. Η αναβολή και οι δυσκολίες στην πρόσβαση στα θηράματα έχουν ως συνέπεια ορισμένοι κυνηγοί να έχουν χαμηλότερα εισοδήματα από το συνηθισμένο. «Αυτή την περίοδο του χρόνου δεν υπάρχουν πολλά θηράματα. Γι’ αυτό βασιζόμαστε στο κρέας και το δέρμα του μοσχοβοδιού», λέει ο Κλάιστ, σημειώνοντας ότι «πολλοί από τους συναδέλφους μου κυνηγούς αντιμετωπίζουν αυτή την περίοδο σοβαρές οικονομικές δυσκολίες». Όπως αναφέρεται, κάθε μέρος του ζώου, «από τη γούνα μέχρι το κρέας», είτε χρησιμοποιείται είτε πωλείται.
Στο ίδιο πλαίσιο, η καλοκαιρινή κυνηγετική περίοδος αποκτά αυξημένη σημασία, καθώς επιτρέπει στους Γροιλανδούς να γεμίσουν τις καταψύξεις τους για τους χειμερινούς μήνες, λέει στο AFP, «πάνω από ένα αχνιστό μπολ με ψάρι στιφάδο».
Πλήγμα και στον τουρισμό: ελκήθρα, διαδρομές και υγεία των σκύλων
Η συντομότερη χειμερινή περίοδος επηρεάζει και τις εκδρομές με σκύλους ελκήθρων, δραστηριότητα που έχει γίνει όλο και πιο σημαντική για τον τουριστικό τομέα. Στη συνοικία του Σισιμιούτ όπου φιλοξενούνται τα σκυλιά, ο 21χρονος οδηγός ελκήθρου Νουκααράκ Όλσεν τα δένει στο έλκηθρο, με το «βροντερό» γάβγισμα να δυναμώνει. Περίπου είκοσι λεπτά αργότερα η ομάδα ξεκινά, όμως ο δρόμος είναι κακοτράχαλος και σε αρκετά σημεία ο Όλσεν πρέπει να σηκωθεί για να σπρώξει το έλκηθρο, που έχει κολλήσει στα βράχια της τούνδρας, εκεί όπου δεν υπάρχει πάγος.
«Φέτος είχαμε πολλές ζεστές, θερμές μέρες, παρόλο που είναι Δεκέμβριος ή Ιανουάριος», λέει. Όπως εξηγεί, άλλα τμήματα της διαδρομής δεν είναι πλέον ασφαλή λόγω του επαναλαμβανόμενου λιωσίματος και παγώματος του χιονιού, που προκαλεί ανομοιόμορφα στρώματα. Παράλληλα, επηρεάζεται και η υγεία των σκύλων, καθώς έχουν συνηθίσει να ξεδιψούν με χιόνι, αλλά με λίγες ή καθόλου χιονοπτώσεις μπορεί εύκολα να αφυδατωθούν, κάτι που οι οδηγοί πρέπει να υπολογίζουν στη φροντίδα τους. Πολλοί, σύμφωνα με την Έμιλι Άντερσεν-Ράνμπεργκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης που διευθύνει κλινική σκύλων στο Σισιμιούτ, έχουν αναγκαστεί να δώσουν τα ζώα τους, καθώς η συντήρησή τους δεν είναι πλέον κερδοφόρα με τη συρρίκνωση της σεζόν των ελκήθρων σε μόλις δύο μήνες. Άλλοι αναζητούν τρόπους προσαρμογής.
Η 72χρονη Γιοχάνε Μπεχ σχεδιάζει να βάλει ρόδες στο έλκηθρό της ώστε να συνεχίσει τις εκδρομές το καλοκαίρι, λύση που, όπως αναφέρεται, γίνεται όλο και πιο δημοφιλής καθώς «το παράθυρο με το χιόνι στενεύει όλο και περισσότερο», σύμφωνα με την κτηνίατρο. Τα τελευταία 20 χρόνια, ο αριθμός των ελκήθρων έχει μειωθεί στο μισό, «από 25.000 σε 13.000», σύμφωνα με άρθρο του Πανεπιστημίου της Γροιλανδίας το 2024. Η ίδια παραμένει αισιόδοξη: «Ελπίζω να είναι μόνο για λίγο, ώστε να μπορέσουμε να επιστρέψουμε σε λίγο πιο σταθερό χιόνι ή περισσότερο πάγο στο μέλλον» λέει.
