Κάθε Ιανουάριο, δεκάδες δίαιτες υπόσχονται γρήγορες και εντυπωσιακές αλλαγές. Ωστόσο, ελάχιστες βασίζονται σε στέρεα επιστημονικά δεδομένα και ακόμη λιγότερες αποδεικνύονται βιώσιμες μακροπρόθεσμα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η διατροφή DASH, ένα διατροφικό μοντέλο που εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες εφαρμόζεται με σταθερά θετικά αποτελέσματα στην υγεία.
Η DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension – Διατροφικές Προσεγγίσεις για την Αντιμετώπιση της Υπέρτασης) αναπτύχθηκε από ερευνητές του Εθνικού Ινστιτούτου Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος των ΗΠΑ (NHLBI), όχι ως μια «δίαιτα της μόδας», αλλά ως ένας μακροχρόνιος τρόπος διατροφής με στόχο τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας.
«Η διατροφή DASH αποτελεί ένα από τα πιο αξιόπιστα και επιστημονικά τεκμηριωμένα σημεία εκκίνησης για όποιον θέλει να βελτιώσει την υγεία του», αναφέρει η Jen Messer, διαιτολόγος και πρόεδρος της Ακαδημίας Διατροφής του Νιου Χάμσαϊρ. «Είναι ευέλικτη, εφαρμόσιμη στην καθημερινότητα και βασίζεται σε δεκαετίες έρευνας».
Τι είναι η διατροφή DASH
Η DASH δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέσα από μια μεγάλη κλινική μελέτη που διερεύνησε αν η διατροφή μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση χωρίς φαρμακευτική αγωγή. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν το 1997 στο New England Journal of Medicine, έδειξαν ότι όσοι ακολούθησαν το πρότυπο DASH παρουσίασαν σημαντική μείωση της πίεσης μέσα σε μόλις οκτώ εβδομάδες.
Σε αντίθεση με σύγχρονες δίαιτες που αποκλείουν ολόκληρες ομάδες τροφίμων, η DASH δεν επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς. Αντίθετα, βασίζεται σε ολόκληρες, θρεπτικές τροφές και δίνει έμφαση στην ισορροπία.
Το διατροφικό μοντέλο προωθεί την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, γαλακτοκομικών χαμηλών λιπαρών, άπαχων πρωτεϊνών, οσπρίων, ξηρών καρπών και σπόρων, ενώ περιορίζει το αλάτι, τα κορεσμένα λιπαρά και τα προστιθέμενα σάκχαρα. Σε πολλά σημεία θυμίζει τη μεσογειακή διατροφή, με μεγαλύτερη έμφαση στον έλεγχο του νατρίου.
Πώς βοηθά στη μείωση της αρτηριακής πίεσης
Η αποτελεσματικότητα της DASH στην υπέρταση έχει επιβεβαιωθεί από πολυάριθμες κλινικές μελέτες. Σε αρκετές περιπτώσεις, η μείωση της συστολικής πίεσης είναι συγκρίσιμη με αυτήν που προσφέρουν φάρμακα πρώτης γραμμής.
Κομβικό ρόλο παίζει ο περιορισμός του νατρίου. Ενώ η μέση ημερήσια πρόσληψη αλατιού υπερβαίνει τα 3.300 mg, η DASH προτείνει περίπου 1.500 mg ημερησίως. Η χαμηλότερη πρόσληψη νατρίου μειώνει την κατακράτηση υγρών και την πίεση στα τοιχώματα των αρτηριών.
Παράλληλα, η αυξημένη πρόσληψη καλίου, μαγνησίου και ασβεστίου –μέσω φρούτων, λαχανικών και γαλακτοκομικών– συμβάλλει στη χαλάρωση των αγγείων και στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος. Ο περιορισμός της ζάχαρης και των επεξεργασμένων τροφίμων μειώνει τη φλεγμονή και βελτιώνει τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.
Οφέλη για τη συνολική υγεία
Αν και σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση της υπέρτασης, η DASH συνδέεται με ευρύτερα οφέλη. Μελέτες δείχνουν ότι συμβάλλει στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, στη μείωση της «κακής» LDL χοληστερόλης, στη ρύθμιση του σωματικού βάρους και στη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη τύπου 2.
Η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών από φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης βοηθά στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου, στην υγεία του εντέρου και στο αίσθημα κορεσμού. Επιπλέον, τα «καλά» λιπαρά από ξηρούς καρπούς και φυτικά έλαια υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή λειτουργία.
Για τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση, η DASH έχει συνδεθεί με καλύτερη διάθεση, λιγότερες εξάψεις και πιο αποτελεσματική διαχείριση του βάρους, χάρη στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου και τη θρεπτική πυκνότητα των γευμάτων.
Πώς να ξεκινήσετε εύκολα
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της DASH είναι ότι δεν απαιτεί δραστικές αλλαγές. Οι ειδικοί προτείνουν μικρά βήματα, όπως η προσθήκη ενός φρούτου ή λαχανικού σε κάθε γεύμα, η επιλογή ξηρών καρπών αντί για αλμυρά σνακ και η ένταξη άπαχης πρωτεΐνης στην καθημερινή διατροφή.
Για όσους ανησυχούν για το κόστος, κατεψυγμένα ή κονσερβοποιημένα φρούτα και λαχανικά χωρίς προσθήκη ζάχαρης ή αλατιού αποτελούν εξίσου θρεπτικές και οικονομικές λύσεις.
«Η διατροφή DASH δεν είναι τάση – είναι διαχρονική», επισημαίνουν οι ειδικοί. «Λειτουργεί γιατί δεν βασίζεται στη στέρηση, αλλά στη σωστή φροντίδα του οργανισμού».
Πηγή National Geographic
