Με την άνοδο της θερμοκρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι γεννήσεις αγοριών φαίνεται να μειώνονται όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 20°C, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ζέστη αυξάνει τη θνησιμότητα των εμβρύων στα πρώιμα στάδια της κύησης, κυρίως αυτών που είναι αρσενικού φύλου.
Για δεκαετίες, η αναλογία φύλου κατά τη γέννηση θεωρούνταν σταθερή και καθορισμένη γενετικά, ανεπηρέαστη από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ωστόσο, η νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στα PNAS δείχνει ότι οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να αλλάξουν την αναλογία αγοριών προς κορίτσια σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι ερευνητές ανέλυσαν πάνω από πέντε εκατομμύρια γεννήσεις σε 33 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής και στην Ινδία. Διαπιστώθηκε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο θνησιμότητας των εμβρύων στα πρώιμα στάδια, ιδιαίτερα των αρσενικών.
Όπως αναφέρει ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Αμπντέλ Γκάνι: «Η θερμοκρασία διαμορφώνει σε θεμελιώδες επίπεδο την ανθρώπινη αναπαραγωγή, επηρεάζοντας ποιος γεννιέται και ποιος όχι». Η έρευνα υπογραμμίζει ότι οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν σημαντικές συνέπειες για την επιβίωση του εμβρύου και μπορούν να επηρεάσουν τον οικογενειακό προγραμματισμό και τη σύνθεση του πληθυσμού.
Το όριο των 20°C
Η μελέτη καθορίζει τους 20°C ως κρίσιμο όριο, πάνω από το οποίο παρατηρείται η μείωση των γεννήσεων αγοριών. Η θερμική καταπόνηση κατά την κύηση μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του σώματος της μητέρας να ρυθμίζει τη θερμοκρασία, αυξάνοντας τον κίνδυνο αποβολής και μειώνοντας την παροχή αίματος, οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στο έμβρυο.
Επιπτώσεις πέρα από τη βιολογία
Η ζέστη δεν επηρεάζει μόνο τη βιολογία. Μπορεί επίσης να περιορίσει την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, όπως οι αμβλώσεις, και να προκαλέσει οικονομική αβεβαιότητα, επηρεάζοντας την αναπαραγωγική συμπεριφορά των οικογενειών. Οι γυναίκες με λιγότερους πόρους και όσες ζουν σε πιο ευάλωτες περιοχές είναι πιο ευάλωτες στις συνέπειες της ζέστης, αυξάνοντας τις κοινωνικές ανισότητες.
Στην Ευρώπη, χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Αλβανία βιώνουν όλο και περισσότερες ημέρες υψηλών θερμοκρασιών, με το 2024 να καταγράφει τον δεύτερο υψηλότερο αριθμό ημερών με θερμικό στρες και τροπικές νύχτες κατά τις οποίες η θερμοκρασία δεν έπεσε κάτω από 20°C, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό.
Αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής στη γονιμότητα
Μελέτες δείχνουν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει τόσο τη γονιμότητα των ανδρών όσο και των γυναικών. Το 2024, πολλές ευρωπαϊκές χώρες κατέγραψαν τα χαμηλότερα ποσοστά γεννήσεων εδώ και δεκαετίες, με τον δείκτη γονιμότητας να παραμένει κάτω από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού (2,1 παιδιά ανά γυναίκα).
Μια πρόσφατη ανασκόπηση του Καθολικού Πανεπιστημίου της Χιλής υπογραμμίζει ότι η αύξηση ακραίων καιρικών φαινομένων επηρεάζει σοβαρά τη διαδικασία αναπαραγωγής — από τη σύλληψη μέχρι τη φροντίδα του παιδιού — αλλάζοντας την αναπαραγωγική πρόθεση και τις κοινωνικές δομές των πληθυσμών.
