Η υποστήριξη της μετάβασης για περιοχές με λιγνιτικές μονάδες είναι μία από τις πιο απαιτητικές και κρίσιμες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες σήμερα.
Η μετάβαση αυτή απαιτεί στρατηγικές χρηματοδοτήσεις και ποικιλία πρωτοβουλιών για να διασφαλιστεί η ευημερία των τοπικών κοινοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική πολιτεία έχει ενεργοποιήσει όλες τις διαθέσιμες χρηματοδοτικές πηγές, εστιάζοντας στην Ειδική Υπηρεσία Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΕΥΔΑΜ).
Το Πακέτο των 1,6 Δισ. Ευρώ: Στρατηγική και Σκοπός
Το συνολικό πακέτο χρηματοδότησης ανέρχεται σε 1,6 δισ. ευρώ και αφορά κυρίως τις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, τη Μεγαλόπολη, καθώς και τα νησιά Βορείου και Νοτίου Αιγαίου, και Κρήτης. Είναι ενδεικτικό ότι το 2025 υπήρξε καίρια χρονιά για την ΕΥΔΑΜ, καθώς το πρόγραμμα εισήλθε σε φάση ουσιαστικής υλοποίησης. Οι δείκτες του προγράμματος για το 2025 είναι εντυπωσιακοί, δείχνοντας την πρόοδο σε σχέση με το 2024.
1. Εξειδίκευση: Από 64% και 1.037 εκατ. ευρώ ανήλθε σε 90% και 1.458 εκατ. ευρώ (+41%).
2. Προσκλήσεις: Αύξηση από 53% και 861 εκατ. ευρώ σε 83% και 1.355 εκατ. ευρώ (+57%).
3. Εντάξεις: Από 25% και 411 εκατ. ευρώ σε 53% και 852 εκατ. ευρώ (+110%).
Ο Ρόλος της ΕΥΔΑΜ το 2026
Ο Διοικητής της ΕΥΔΑΜ, Πελοπίδας Καλλίρης, αναγνωρίζει ότι το 2026 θα είναι αποφασιστικής σημασίας για τη συνέχιση της προσπάθειας, με στόχο την ανάπτυξη ενός νέου οικονομικού οικοσυστήματος στις περιοχές ΔΑΜ μέσω νέων επενδύσεων και θέσεων εργασίας. Οι τρέχοντες δείκτες συνεχίζουν να δείχνουν αισθητή πρόοδο, με την εξειδίκευση να στο 117%, τις προσκλήσεις στο 92%, και τις εντάξεις στο 64%.
Στήριξη Επιχειρηματικότητας
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του προγράμματος είναι η υποστήριξη της επιχειρηματικότητας μέσω τεσσάρων κύκλων προσκλήσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις ύψους 330 εκατ. ευρώ για όλες τις κατηγορίες επιχειρήσεων στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη. Αυτές οι προσκλήσεις έχουν κινητοποιήσει 976 υποβολές, ενώ 852 προγράμματα προχωρούν σε ένταξη ή βρίσκονται σε αυτή τη διαδικασία.
Η δημόσια δαπάνη φτάνει τα 401,2 εκατ. ευρώ, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός έργων ανέρχεται σε 629 εκατ. ευρώ. Ιδιαίτερη πρόοδος παρατηρείται επίσης για το Δήμο Μεγαλόπολης – οι έξι προσκλήσεις, με προϋπολογισμό 86 εκατ. ευρώ, έχουν οδηγήσει σε 80 εγκρίσεις με Δημόσια Δαπάνη 188 εκατ. ευρώ και συνολικό προϋπολογισμό έργων 332 εκατ. ευρώ.
Τομέας Ενέργειας και Πράσινες Δράσεις
Από τον τομέα της ενέργειας, οι τέσσερις προσκλήσεις με προϋπολογισμό 140 εκατ. ευρώ έχουν υποβληθεί 33 προτάσεις συνολικού προϋπολογισμού 264 εκατ. ευρώ, με δύο πράξεις ήδη ενταγμένες και άλλες σε διαδικασία αξιολόγησης. Επιπλέον, οι δύο δράσεις «Επιχειρώ Πράσινα» για νησιά κάτω των 3.100 κατοίκων, με προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ, έχουν υποβληθεί 734 προτάσεις.
Αναμενόμενo Αποτύπωμα και Μελλοντική Κατεύθυνση
Με βάση την πορεία αξιολόγησης των υποβληθέντων επενδυτικών σχεδίων, το αναμενόμενο αποτύπωμα είναι περίπου 6.250 νέες θέσεις εργασίας στις περιοχές που επιβαρύνθηκαν από τη μείωση των λιγνιτικών μονάδων. Το Ταμείο Δανείων του Χαρτοφυλακίου ΔΑΜ έχει ήδη παρουσιαστεί μετρήσιμα αποτελέσματα, με 320 εγκρίσεις και περίπου 41 εκατ. ευρώ σε τελικές εκταμιεύσεις.
Το 2025 απέδειξε ότι το πρόγραμμα ΔΑΜ 2021-2027 κινείται με γοργούς ρυθμούς και με μετρήσιμα αποτελέσματα. Το 2026 θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ολοκλήρωση των έργων, την επιτάχυνση των επενδύσεων, και τη σταθερή ροή ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις που επηρεάζονται. Με τη συνεχιζόμενη στήριξη και την υψηλή υλοποίηση των έργων, η ΕΥΔΑΜ μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο για την αποτελεσματική και βιώσιμη μετάβαση σε ένα νέο περιβάλλον ανάπτυξης, δημιουργώντας νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.
