Σχεδόν τέσσερις στους δέκα καρκίνους σε παγκόσμια κλίμακα θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, καθώς συνδέονται με παράγοντες όπως το κάπνισμα, οι μολύνσεις, η κατανάλωση αλκοόλ και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Αυτό προκύπτει από νέα εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου.
Τα ευρήματα της μελέτης στο Nature
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, το 37,8% των νέων περιστατικών καρκίνου το 2022, δηλαδή περίπου 7,1 εκατομμύρια περιπτώσεις, οφείλονταν σε παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί.
Η έρευνα είχε ως στόχο να αποτιμήσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον αντίκτυπο αυτών των παραγόντων στην εμφάνιση καρκίνου, καθώς πολλές προηγούμενες μελέτες εστίαζαν κυρίως στη θνητότητα.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την τελευταία έκδοση της μελέτης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το «παγκόσμιο άχθος των ασθενειών», περίπου το 44% των θανάτων παγκοσμίως αποδίδεται σε αποφευκτούς παράγοντες, χωρίς ωστόσο να λαμβάνονται υπόψη οι μολύνσεις.
Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου
Οι επιστήμονες ανέλυσαν 30 διαφορετικούς παράγοντες κινδύνου, μεταξύ των οποίων:
- το κάπνισμα
- η κατανάλωση αλκοόλ
- ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος
- η έλλειψη σωματικής άσκησης
- η ατμοσφαιρική ρύπανση
- η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία
- οι μολύνσεις (για πρώτη φορά εξετάστηκαν εννέα μορφές καρκίνου που σχετίζονται με αυτές)
Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από 158 χώρες και αφορούσε 36 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Το κάπνισμα στην κορυφή των αιτιών
Η μελέτη καταδεικνύει ότι το κάπνισμα αποτελεί την κυριότερη αιτία αποφευκτών καρκίνων παγκοσμίως, καθώς ευθύνεται για το 15% των νέων περιστατικών. Ακολουθούν οι καρκίνοι που συνδέονται με μολύνσεις (10%) και η κατανάλωση αλκοόλ (3%).
Σχεδόν οι μισοί από τους καρκίνους που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί αφορούν τρεις βασικές κατηγορίες:
- καρκίνος του πνεύμονα, που συνδέεται κυρίως με το κάπνισμα και την ατμοσφαιρική ρύπανση
- καρκίνος του στομάχου, που σχετίζεται με τη μόλυνση από το Helicobacter pylori
- καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, που συνδέεται με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV)
Μεγάλες διαφορές ανά φύλο και περιοχή
Η έρευνα αναδεικνύει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά και μεταξύ γεωγραφικών περιοχών.
Το ποσοστό των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί είναι σημαντικά υψηλότερο στους άνδρες:
- 45% των νέων περιστατικών το 2022 αφορούσε άνδρες
- 30% των νέων κρουσμάτων αφορούσε γυναίκες
Στους άνδρες, το 23% των νέων περιστατικών καρκίνου αποδίδεται στο κάπνισμα, ποσοστό σαφώς υψηλότερο από εκείνο των μολύνσεων (9%) και της κατανάλωσης αλκοόλ (4%). Στις γυναίκες, οι καρκίνοι που συνδέονται με μολύνσεις αντιστοιχούν στο 11% των νέων κρουσμάτων, ποσοστό υψηλότερο από εκείνο που σχετίζεται με το κάπνισμα (6%) και τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (3%).
Περιφερειακές ανισότητες
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα ποσοστά των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις:
- Στις γυναίκες, το ποσοστό ανέρχεται στο 24% στη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία και στο 38% στην υποσαχάρια Αφρική.
- Στους άνδρες, το υψηλότερο ποσοστό καταγράφεται στην Ανατολική Ασία (57%), ενώ το χαμηλότερο στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (28%).
Τα ευρήματα της μελέτης υπογραμμίζουν τη σημασία της ενίσχυσης της πρόληψης, της ενημέρωσης και των πολιτικών δημόσιας υγείας, καθώς ένα μεγάλο μέρος των περιστατικών καρκίνου θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με την αντιμετώπιση γνωστών και τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου.
